22 mar, 2014

Diario: Marzo-Agosto de 2001

D I A R I O


MARZO DE 2001


Nesta tarde de domingo, gris e lenta, propóñome reanudar o Diario tras case move meses de abandono, tras numerosos intentos frustrados, despois de preguizas invencibles, indecisións e outras cousas que non foron en realidade máis que pretextos.
A primeira dificultade estouna a intentar vencer aínda agora: como comezar de novo, e principalmente despois de tantos meses, cando o fío que lograra o ano pasado está rompido. Son moitas as cousas novas, moitas as cousas que cambiaron, algunhas as que non existen, para tentar refacer aquel Diario ao que, debo ante todo recoñecelo, me produce gran pracer regresar de cando en vez.
Probarei, pois, a comezar de cero, aínda que me servirei da experiencia conseguida e dos principios que adoptei para o anterior Diario, como a total franqueza e confidencialidade á hora de escribir un texto que, como no caso precedente, estará arquivado e baixo clave secreta no ordenador.
Quizá a maneira máis sinxela de dar comezo ao meu labor sexa proceder a resumir a actividade día a día, e en concreto destes sábado e domingo vésperas de San Xosé en que lle damos comezo.


Como calquera outro, o día comezou cedo: ás 8 da mañá Victoria acorda e empeza a chorar no seu berce para chamarnos; mentres Rosa lle prepara a papa na cociña eu desátoa do paracaídas e cámbiolle o cueiro; correspóndeme a min sentala na trona da cociña, poñerlle o babeiro e darlle nunha siringa o zantac.
Rosa é quen lle dá sempre de comer; eu prefiro facer mentres calquera outra cousa, pero hoxe volvo para a cama fuxindo dos habituais choros de Victoria, e leo unhas cantas páxinas do libro que estou a ler: Garzón, El hombre que veía amanecer, de Pilar Urbano, que me regalou Rosa por Reis, e do que terei tempo a falar máis adiante.
Despois de deitar á nena, e que esta quedase tranquila, veuse tamén Rosa para a cama e intentamos durmir un pouco máis. Media hora depois, a nena volvía estar desperta e Rosa foi por ela e tróuxoa onda nós, á nosa cama, algo que só facemos algúns fins de semana, para evitar que se acostume.
Erguémonos e almorzamos na cociña. Chega despois a nova toma de Victoria e eu desaparezo para corrixir no estudio algúns exames de Bacharelato; cando acaba e fica a durmir outra vez no seu cuarto, Rosa e eu aproveitamos para estar xuntos un pouco.
Facemos o amor no dormitorio (por segunda vez en dous días: a anterior, arredor das 5'30 da mañá do sábado, tras acordarmos co choro de Victoria), pero os dous sabemos que agora non é como antes. Nin mellor nin peor: diferente. Para empezar, diminuiu a frecuencia, e o máis probable é que pase máis de unha semana entre cada contacto; a diminución na frecuencia produciuse tamén simultaneamente ao mutuo afastamento que seguiu ao nacemento da nena, primeiro, e ao comezo do curso e á nosa instalación en Ourense, despois, quizá foi causa, ou quizá consecuencia de todo iso, non estou seguro aínda que é algo no que penso continuamente.
Seguen momentos de calma, os dous tendidos baixo as mantas, nus e abrazados, sen que haxa ningún ruído na casa, coa habitación en penumbras. Antes de que Victoria desperte eu vístome de calquera maneira (un pantalón, un xersei, as botas, o impermeable; ningunha roupa interior salvo os calcetíns) e vou comprar unha bola e mais unha baguete á panadería da rúa Ervedelo; aproveito para baixar unha bolsa de lixo e levar vidro e papel aos contentores.
En canto regreso, a cociña está en plena actividade: Victoria está na súa trona, ocupada en deixar caer os seus xoguetes ao chan, e Rosa a poñer a mesa; hoxe xantaremos cous-cous de cordeiro, que preparei eu e leva conxelado unha semana.


O certo é que pouco a pouco imos recuperando a calma e xa estamos plenamente instalados en Ourense: temos unha casa agradable e cómoda, gústanos vivir nesta cidade (principalmente despois de tantos anos residindo en vilas pequenas, e en especial tras a experiencia do ano pasado en Xinzo), e por fin imos organizando como é debido a rutina diaria dos traballos, os biberóns, a roupa, a comida, a preparación de clases e corrección de exames, etc.
Tal e como indiquei, a xornada para min comeza cada día ás 7'15 da mañá, hora en que me levanto, preparo o almorzo e cambio á nena; lévoa a seguir para a cociña, onde xa está Rosa coa papa lista. Eu entón vou para a ducha, vístome e marcho para o Instituto. Rosa queda coa nena ata que vén Aldara (antes era Irene), a rapaza que nola coida polas mañás.
Eu saio do Instituto ás 13'30, salvo xoves e venres, e cando chego á casa a nena xa debe estar lista e teoricamente no berce despois do xantar. Entón eu preparo a nosa comida, e xantamos perto das 3, en canto Rosa regresa de Xinzo. Un café rápido, e ás catro, nova toma de Victoria; esta vez a papa de froita. Non hai nova toma ata as 8: temos que nos turnar para facer as compras, traballar as clases e atender á nena; ás 7'30, baño; ás 8, Victoria toma a papa e eu marcho a rehabilitación á clínica de fisioterapia. Cando regreso, a nena adoita estar xa deitada e nós ceamos diante da televisión e, mentres, aproveitamos para ter un pouco de calma e falar tranquilamente, se iso é posible.
Cando aínda a quería, a última toma tocábame darlla a min, arredor das 12. Para daquela Rosa levaba xa unha hora a durmir, e eu case tamén mentres sostiña o biberón. Agora que xa non llo damos e nos deitamos moito antes seguimos caendo como fardos, completamente rendidos.
Cando chega o fin de semana tratamos de durmir algo máis e adiantar labor indo ao supermercado, preparando clases, cociñando e conxelando comida para toda a semana, etc.
Practicamente non nos movemos de Ourense, e cando imos a Rianxo ou a Lugo, o coche vai tan cargado que parecemos colonos do Oeste americano.
Que escasa paz desde que Victoria naceu, e sen embargo que fermoso é levantala cada mañá e abrigala cada noite; que conmovedor sentila durmir sobre o meu ombro, tan tranquila e tan débil, pero sentíndose segura: Non sei que ataron ou desataron as súas mans pequeniñas, pero a miña vida hoxe non sería nada nin se podería entender sen a miña filla.


Desde o anterior transcorreu unha semana: hoxe é luns e escribo mentres Victoria está a durmir antes da hora da merenda. Rosa traballa pola tarde e ficou a xantar en Xinzo. O día está lixeiramente soleado e hai, por primeira vez en varias semanas, unha luz que recorda a primavera.
Hoxe, igual que o día, voume repoñendo da miña nubosidade variable. Estou tranquilo, e a iso colabora a tranquilidade en que está a casa, o silencio que enche as habitacións e que ata parece que vibra nos oídos. Dóeme un pouco a cabeza e deitaríame encantado se fose posible.
Non o é: Victoria acaba de acordar e dentro de nada terei que darlle a papa de froita que constitúe a súa merenda; neste momento estamos os dous no estudio e ela parece desesperar sobre a súa alfombra debuxada. Vouna mudar; logo dareille de comer.


Contra todo pronóstico, este pasado fin de semana fomos a Rianxo; eu non tiña moitas ganas, verdadeiramente, sobre todo despois dunha semana de avaliacións como a pasada, e como Rosa dixera que non iriamos se chovía, eu fíxenme á idea de que quedariamos en Ourense e así ela podería corrixir e eu aproveitaría para descansar, ler e escribir.
O venres pola mañá sentíame tan mal que non fun capaz de ir ao Instituto. Como cando era estudiante, erguinme á hora e saín da casa, pero en lugar de ir cara á Ponte fun en sentido contrario: subín por Capitán Eloy e seguín pola Rúa do Paseo camiño da Praza Maior; como aínda estaba fechado o Museo Arqueolóxico continuei praza abaixo pola escalinata de Bailén ata chegar ás Burgas, que unha vez máis me sorprenderon, fumegantes na humidade e o frescor matinais, solitarias a aquela hora; non había nin ionquis nin mendigos nin visitantes tan cedo, como as outras veces; só unha señora se achegou á Burga dos Pobres para encher unhas garrafas de plástico.
Tras un café con leite nun dos locais da Praza Maior, a visita ao Museo: deixei que o tempo correse, procurando non pensar nin en min nin na miña vida nin en nada; amargado polas clases do día anterior, pola falta de tempo para min mesmo, de tempo libre, para perder sen remorso, o que me obriga a buscar momentos clandestinos, secretos para todo o mundo.
Quixen darme o pracer de comprar un libro especial; fun a Torga e, despois de moito rebuscar e decidir, optei polo primeiro tomo da Obra poética de José Ángel Valente e unha antoloxía de poetas galegos dos 90 onde figuran só algúns coñecidos (Cordal ou Paco Souto).
Despois, á saída, foi como cada venres, en que saio ás 11'30: unha volta polo centro comercial de La Región (sen comprar nada, só para curiosear nas revistas ou na librería), visita á farmacia, o supermercado ou a caixa de aforros, e logo á casa, onde Victoria dorme ou non e Aldara se dispón a marchar en canto me sente entrar, e empezo a preparar a comida para cando Rosa chegue.


O último que penso é que iremos esta tarde a Rianxo; estou convencido de que non iremos porque Rosa dixo que preferiría quedar se é vai chover, e eu sei que choverá porque o dixeron onde á noite na televisión e esta mañá na radio, así que cando a medio xantar Rosa di que por que non irmos a Rianxo eu sinto que o ceo me cae enriba.
Non valen os meus argumentos; tampouco propoño, como outras veces, ficar eu e que vaian elas dúas. Saímos arredor das 4'30, despois da merenda de Victoria; antes de marcharmos Rosa chama á súa mai para avisar de que imos, e eu a Quique: quedo con Pepi en que recolleremos o berce de viaxe ao día seguinte.
Ao entrarmos na casa de Rianxo o meu ánimo acaba de zozobrar: está pouco menos que inhabitable de fría, de sucia e de húmida. A pedra do lar está mollada a pesar do lume, agora xa morredizo, que miña sogra acendeu ao saber que por fin iamos. Na mesa do comedor hai unha pota por unha pingueira que surxíu no teito; a porta do baño de abaixo está agarrotada; os mobles do cuarto de Victoria están movidos porque alí chove; a cheminea do salón está oxidada; as sillas do comedor, balorecidas; as pedras na corte están molladas; o saguán é un pantano, e a auga na medianeira corre libremente polas pedras.
Ademais, coas presas, a última vez esquecemos medio cartón de leite e unha bolsa de verduras na neveira que ao chegarmos hoxe estaban podres e fedían que era un horror.
Descarguei a equipaxe, distribuín as maletas e petates por toda a casa e fun por leña ao garaxe de meus sogros mentres Rosa daba de comer a Victoria, en medio da espectación de todas as mulleres da familia: Fina, Estrella, Mari, Clara e María Estrela; logo chegou meu cuñado, Xavier; por último, cando xa todos marcharan, chegou meu sogro.
Avivei o lume na lareira, pero non foi fácil acendelo na cheminea, que estaba fría e mollada, tanto que a leña non prendía. Rosa houbo de mudar a roupa do berce da meniña e a da nosa cama, porque estaban húmidas.
Aquela noite, por apuro ou non, a Victoria non a bañamos; eu tampouco me bañei ata hoxe pola mañá, xa aquí en Ourense. Ao día seguinte, sábado, Victoria acordou como sempre, ás 8, e como se fosemos unha familia de hai cen anos, mentres Rosa se encargaba de preparar a papa eu varrín a borralla da lareira, fun por máis leña ao garaxe, baixo a choiva e vestido unicamente co albornoz, e acendín o lume na cociña.
Puidemos durmir un pouco máis depois da toma, e cando Victoria acordou eu pedín quedar algo máis na cama porque non me atopaba ben: esquecérame o aremis en Ourense e tería que compralo máis tarde na farmacia de Asados, pero esa non era a causa do meu malestar. Logrei durmir ata as 12, e despertei empalmado; masturbeime en silencio e con coidado de non manchar as sabas e, como leva ocorrendo desde o verán, puiden verter o seme na man sen correrme, para así levalo á boca.
Tras lavarme, vestirme e facer a cama, fun a Asados no Córdoba: á caixa de aforros por diñeiro, á farmacia polas pílulas, ao estanco de Xacobiño polo xornal e á de Maribel por un balde de zinc para a borralla. Logo seguín para Boiro, a comprar comida para ese día e para deixar no frigorífico.
Xantamos e fomos á casa de Quique a recoller o berce de viaxe; nada digno de mención sucedeu alí, salvo que Rosa comentou dúas veces (unha antes de chegarmos á casa e a outra diante deles, mentres tomabamos o café) o ben que estaría pedirmos traslado para Pontevedra. Naturalmente, desconcerteime como se fose estúpido. Saquei o tema no coche, regresando, e Rosa dixo que podía ser unha boa idea, pero que non me estresase porque non era algo que nos importase de momento; eu díxenlle que si nos importaba agora, xa que daquela non sería posible comprarmos o piso en Ourense. Entón ela calou.
Dentro do coche, que avanza baixo unha choiva intensa, a conversa foi xirando á volta da casa de Rianxo: os dous estamos de acordo en que hai que realizar arranxos, e en que a cuestión de habilitar o saguán como estudio terá esperar polo momento, dado que o principal debe ser cortar como sexa as filtracións de humidade e as pingueiras. A Rosa sen embargo o investimento necesario parécelle moito menor do que me parece a min. Entón dígolle que oxalá sexa así, pero que pode contar comigo para o que faga falta, en todos os aspectos, incluso no económico.
Rosa fai como tantas outras veces: responde rápida e duramente que non esperaba menos, que como se me ocorre dicirlle iso; eu, que seguramente debería quedar calado, digo que a casa é dela, e nas capitulacións optamos pola separación de bens, así que eu dispoño do meu diñeiro, e que economicamente a relación entre nós é como a que pode haber entre o seu irmán e eu.
Nesta altura a conversación virou bastante agria, principalmente ao falar Rosa da miña relación ou interese (non o lembro ben) polos cartos, e eu acabei de afundirme no mesmo pantano doutras ocasións: encérrome en min mesmo, e cando aquela mesma noite, antes de nos irmos deitar, Rosa veña e me pida perdón pola súa reacción alegando estar nerviosa e de mal humor tras entrar na casa, e que non fora boa idea vir a Rianxo este fin de semana, eu dígolle con rudeza que me deixe tranquilo e só, e que se vaia para a cama.


Traduzo textualmente dun recorte antigo de Babelia, o suplemento literario de El País, que gardo (e tirarei por tanto unha vez o teña aquí copiado) no caderno de notas.
O texto tal vez sexa de 2000: "O narrador mexicano Jesús Gardea, falecido en marzo, á idade de 61 anos, erguíase ás 7'30 da mañá, lía na cama, paseaba o can, duchábase, almorzaba e seguía lendo. A rentes do mediodía facía un café e comezaba a escribir cerca dunha biblioteca familiar de 4.000 volumes. Corrixía moitísimo e o resultado era dunha cuartilla diaria. Vivía exclusivamente dunha bolsa concedida polo Sistema Nacional de Creadores de Arte. A súa viúva, e segunda esposa, Hilda Leyva, informou ao diario El Universal que proximamente serán publicadas varias novelas inéditas, entre elas El biombo y los frutos e Casa de anfibias".


Hoxe é mércores, e aproveito para traballar no Diario uns momentos de calma e silencio na casa antes de irme deitar. Son exactamente as 12'10 da noite (do horario de verán): Rosa dorme desde hai unha hora, pero Victoria acorda de cando en vez, intranquila e chorando, e hai que irlle poñer o chupete; leva un par de días moi inquieta e eu penso se non se tratará (por fin) do primeiro dente; por se fose así, e como me aconsellaron no Instituto, acabo de darlle unhas gotas de apiretal (ás escondidas de Rosa).


O meu estado de ánimo mellorou hoxe un pouco en relación aos últimos días; a variación certamente non é abrumadora, pero si innegable: as clases foron dinámicas e a elas fun con enerxía, cantarolei pola casa na forma e nos momentos habituais, etc; tampouco vin de maneira tan negra as cousas acostumadas.
Rosa tiña reunión do seu Instituto, así que quedou a xantar en Xinzo, e eu ocupeime da nena ata que volveu e nos atopou na porta do piso, saíndo xa para dar unha volta. A miña intención era ir con Victoria, como tantas outras veces, pola rúa do Paseo ata o Edificio Simeón, onde estes días hai unha exposición de pintura e unha mostra de réplicas dos instrumentos dos anciáns da Apocalipse do Pórtico do Paraíso da Catedral.
É verdade que Rosa non sabía onde iamos, pero en canto entrou na primeira sala dixo que ela prefería ir de compras, e propúxome que a esperase na porta de Zara, no Paseo. Logo souben que esta tarde de reconstrucción non ía acabar ben: A Rosa, igual que antes, igual que sempre, molestáronlle os meus comentarios do Edificio Simeón, da porta de Zara e da esquina de Capitán Eloy, porque ela era libre de ir onde lle dese a gana, porque parecía que a trataba como se fose unha meniña e porque se ela non quería ir comigo á librería Torga a buscar o paraugas que eu esquecera o outro día, pois non ía e punto. Dixo tamén que eu volvera poñer ton de voz de xusticeiro, e que, aínda que sabe que estou mal, debo recuperarme porque ela non podería vivir cunha persoa que lle fai ir pola rúa co corazón encollido.
Aínda que pensei que me afectaría todo isto, en realidade parece que non foi así, e agora estou no estudio escribindo con lucidez e distancia. Ben é verdade que, por se acaso, tomei unha cápsula de lexatin.

Estou hipermedicado. Por se fosen poucos, hoxe reiniciei a quincena de tratamento contra a osteoporose, así que en total tomo ao cabo do día cinco comprimidos e a inhalación de calcitonina, todos destinados a mellorar diferentes lugares do meu corpo: as dúas pílulas de roacután, de cor lila e con forma de ovo; a pequena e sobria pastilla branca de aremis; a cápsula branca e vermella de lexatín; a pastilla beige, enorme, de osteopor.
A elas hai que engadir as unturas de labios con liposán, e esporadicamente os comprimidos de paracetamol.
Algunhas veces, tantas menciñas fan que me lembre das que tomaba meu avó.

Neste día, sen dúbida, houbo de todo: para hoxe estaba convocada folga de alumnos, que, como sempre, non sabían moi ben contra que. O seguimento, como din as autoridades, foi desigual, e así a normalidade foi case total en 3º de ESO, mentres que en 4º, Bacharelato e os cursos que restan de Formación Profesional o seguimento foi practicamente total.
Das catro clases que tiña esta mañá, nunha delas non tiven ningún alumno; noutra en que estaban case todos expliquei a finalidade e o funcionamento dunha folga, e puiden constatar como a Dirección e algúns profesores mentiron a alumnos e pais reducindo o ámbito da convocatoria e ameazando con algún tipo de represalias; na terceira houbo clase normal, castigo incluído, e na cuarta apareceron dúas alumnas.
Tratábase do grupo en que tiven a bronca monumental hai xustamente unha semana, cando se puxeron a reclamarme puntos inexistentes; chameilles peseteiros, panda de tunantes e mercaderes (todo o instituto se enteirou e foi o come-come do luns); dixen que aquela non era unha aula senón unha feira e que non estaban a aprender dos seus erros senón a relear como nun mercado, e a marear a perdiz por se algo caía; incluso expulsei a un alumno por levantar a man e chamarme facendo soar os dedos, como quen chama un camareiro.
Todo isto afectoume moito, como deixei constancia aquí, mesmo sabendo que se debía en parte a que aínda non me coñecen: volvín dar clase nese grupo, o expulsado desculpouse e todo quedou superado. Pero hoxe estas dúas rapazas cóntanme cousas lamentables do que ocorre nese grupo; a unha delas, que é cubana, chegaron a chamarlle "sudaca da merda" e a dicirlle que non tiña dereito a estar en España; contáronme tamén que aquel a quen expulsei, e do que estou completamente farto, insulta e falta ao respecto a case todos os seus compañeiros e a algúns profesores, e que nas restantes clases non se porta mellor que nas miñas.


Emocionoume o comentario que unha das dúas rapazas fixo sobre e profesor de Física, Ángel Gago, unha das primeiras persoas con quen tratei no Doce de Outubro: segundo ela, Gago cambiou moito desde o ano pasado a este, e está moito máis triste, xa non fai chistes, e está como ido; pregunteille se sabía a razón, pero non a coñecía.
Eu si a coñezo por Isolina: a Ángel, que colecciona maquetas de locomotoras e de estacións de ferrocarril que me ven ensinar algunhas veces nos catálogos alemáns que recibe, suicidóuselle recentemente un fillo de 21 anos.


Saín do Instituto ás dúas e vinte. Antes de subir á casa fun por pan e unha empanada de bonito ao Consum. Debido á folga, Rosa xa estaba aquí, pero tiven que ser eu quen terminase de quentar no microondas os garabanzos con sanfaina, quen cortrase a empanada e quen puxese a mesa, porque, como sempre, ela ía dun lado para outro, ocupándose e entreténdose coa nena e con isto e aquilo, pero sen facer nada en concreto.
Acabamos pronto de xantar e tomamos o café porque Rosa marchaba á consulta co psiquiatra en Santiago. En canto se foi recollín a cociña e acendín o lavalouza; deille a merenda a Victoria, laveille a cara, cambieina e vestina; fomos á caixa e á farmacia e regresamos á casa para eu tomar a calcitonina; saímos outra vez, agora pola rúa Ervedelo para facer a primitiva para esta noite; demos un longo paseo polo centro: as rúas de sempre, o entorno do Concello e as Burgas, o Paseo e a Alameda, onde varios homes xogaban á chave; fomos a unha exposición de fotografía en Caixanova e ao saír é cando decido levar a Victoria, que vai durmida, ao médico para que lle mire o ollo dereito, que lle supura.
Á saída do médico e tras coller o colirio na farmacia, regresamos á casa. Preparación da liturxia do baño: control da temperatura da auga; disposición arredor do cambiador, sobre a nosa cama, de todo o necesario: un novo cueiro, a roupa limpa, o leite hidratante. Posteriormente a cerimonia do baño e o vestido; Victoria impaciéntase e chora coa fame. Prepárolle unha papa de cereais que aínda non sobe dos 180 ml, e mentres a nena chora e chora como se a matasen, e dous enormes lagrimóns corren polas súas meixelas sofocadas polo esforzo de chorar.
Hoxe hai sorte e come todo. A seguir lávolle o ollo con auga fervida e bótolle o colirio. Coloco a nena no berce de viaxe, que está montado no salón, ao pé da porta do balcón; alí están agardándoa os seus xoguetes: Minnie, o cabalo-teléfono, o sandwich de goma, varios mordedores, unha boliña de goma verde, o xoguete que semella uns donuts de plástico, o tren sonoro cargado de animais que eu lle regalara a Helena, a filla de Quique (e que agora volveu a min), o pobre e vello canciño Toni, que sen fatiga coida agora de Victoria e lle deixa as orellas para que morda.
Rosa chegou pasadas as dez, e cunha estraña noticia: díxolle ao seu psiquiatra que un asunto que a desequilibraba era a nosa relación de parella; contoulle que eu estaba tamén a tratamento e, cando o médico llo preguntou, ela reveloulle que me atendía o Dr. Merino. En resume: o Dr. Rubio considera oportuno e acertado que "Vicente" nos atenda aos dous e faga unha terapia de parella, cousa que a Rosa lle parece excelente, ao punto de anunciar que mañá pensa chamar ao meu psiquiatra para concertar unha cita.
Eu negueime absolutamente. Non penso ir polo momento a unha terapia de parella con ninguén, e non acepto compartir o psiquiatra con Rosa; isto é o que lle dixen a ela e o que penso. Entón tornamos ao de sempre, e falamos novamente da nosa relación, de que se eu estou así é por estes, estes e estoutros motivos, e a ti pásache tal cousa ou tal outra cousa.


Hoxe, por fin, estou completamente reposto; levanteime con enerxía, e esa enerxía non mermou ao longo do día, como estes días pasados, senón todo o contrario. Así, por exemplo, resarcinme gustosamente do amargor da semana pasada cun discurso antixenófobo que a explicación das circunstancias socioeconómicas dos Séculos Escuros, coa despoboación de Galicia e a emigración dos galegos fuxindo da miseria, me puxo en bandexa. Fixen acopio de humor con tal de botar de min calquera resto de desalento ou tristeza para cando Rosa chegase do traballo, e en verdade logreino, novamente dono da situación, sereno e en calma.
A mala noticia do día é que hoxe soubemos que Antonio ten un vulto no pescozo, e a citoloxía non descartou que poida ser un tumor maligno, como un linfoma de Hopkins. Este luns vano operar en COSAGA e haberá que esperar polos resultados da biopsia.
Rosa e eu estamos preocupados pero non quero que nos poñamos tristes, aínda que a min, mentres pola tarde paseaba a Victoria, se me pasou pola cabeza que ocorrería se isto me sucedese a min.
Preparando o baño da nena, pregunteille a Rosa que sería de Pilar se Antonio morre; ela respondeu que non cría que saíse adiante porque depende absolutamente del, e recordoume a anécdota de que nunha época en que traballaban en lugares diferentes e distantes, e por tanto non durmía Antonio todas as noites na casa, Pilar unicamente podía durmir se a luz da habitación estaba acesa.


Sigo recopilando material para Anfibios, o que soa ampuloso porque o que fago en realidade é copiar das libretas dos meus alumnos os dictados que para eles invento e improviso durante as horas de clase. Deixando de lado a carencia dun fío unificador dos diferentes textos e a confusión creada cos nomes, sigo opinando que desa agrupación caótica e absurda pode surxir unha novela, pero para iso debo ir acoutando os terreos, definindo os personaxes e establecendo unha (seguramente varias) liñas argumentais. A explicación do título xira á volta da idea de que as vidas dos diferentes personaxes basculan, oscilan como péndulos entre a verdade e a mentira, entre o hoxe e o pasado, entre o crime e a pureza, igual que dúas son as vidas que viven os anfibios.


ABRIL DE 2001

Un dos máis repugnantes dictadores do século está por fin en mans da Xustiza, aínda que sexa a do país que gobernou e ao que desangrou en catro guerras: Slovodan Milosevic, tirano de Serbia, entregouse á policía do seu país esta madrugada.


Prácida mañá de domingo: o aire cálido e o cheiro a campo e a flores anuncian a chegada dunha primavera tardía. Rosa e a nena saíron a pasear; eu, igual que onte, sairei con ela pola tarde.


A baixada de ánimo está completamente superada e novamente me sinto tranquilo e dono de min; o mundo deixou de ser escuro e nada me ameaza que eu non poida vencer. Non se trata de non estar de mal humor, que agora non estou, senón de non poñerme de mal humor á menor oportunidade, de ver con serenidade e certa indiferencia o que non funciona ao meu arredor, en particular as cousas que Rosa fai ou deixa de facer.
A preocupación nosa destes días é o diñeiro. Desde principios de curso non conseguimos subir o saldo do millón de pesetas que temos aforrado, e isto pode resultar inexplicable a primeira vista, pero os nosos gastos mensuais fixos son elevadísimos e polo momento non hai forma de reducirlos máis aló do chocolate do loro; entre o aluguer deste piso, a miña hipoteca, a devolución do préstamo de Rosa aos seus pais e o que lle pagamos a Aldara por coidar da nena desembolsamos 155.000 pesetas, unha vez descontada a renda de 35.000 que me paga o inquilino do piso de Viveiro.
A isto hai que engadir o pagamento das dúas comunidades de veciños, a luz das dúas casas, o teléfono, a auga e o combustible do coche; en resume, case un soldo. Co outro, pagamos os restantes gastos, que agora aumentaron con todos os nosos tratamentos (pastillaxe e acupuntor incluídos) e cos tarros de leite de Victoria, que antes nos saían gratis ao cubrir MUFACE o pregestimil.
Facendo contas, resulta que só podemos aforrar algo no verán, cando reduzamos gastos en calefacción, electricidade e combustible, e deixemos de pagarlle a Aldara, aínda que estes gastos volverán xa que para o curso próximo parece que Rosa se resiste a enviar a nena a unha gardería.
A única maneira pasa, obviamente, pola venda do meu coche, e en especial do piso de Viveiro; non só conseguirei diñeiro en metálico senón que tamén evitarei os gastos dos seguros, a comunidade de veciños, os mínimos de luz e auga, o pagamento de impostos, etc. Se ademais chega para a entrada dun piso en Ourense, o aforro será maior, porque seguramente poderemos cambiar o gasto da renda polo da hipoteca dunha vivenda na que viviremos e será nosa.
Pero estou seguro de que, como ocorreu o ano pasado, a miña intención de vender en Viveiro me vai traer, polo menos, unha discusión con meus pais.

Tarde de domingo como todas as tardes de todos os domingos desde que teño memoria, igual de lánguida e insulsa; nótase que estamos en vésperas da Semana Santa nesa brancura da luz que case
lastima nos ollos e converte as cousas en cousas doutra época, en fotografías pálidas de si mesmas; o sol ten pouca forza, está aínda baixo e fai longas sombras nos tellados de Radio Ecca e no campanario do Santo Anxo, a un e outro extremos da rúa Ensino; ao lonxe, contra o ceo azul con grandes cúmulos, refulxen as cristaleiras da Torre.
Por vez primeira en moito tempo sentín que a tarde se facía eterna, e agora arrepíntome de non ter saído a pasear coa nena apesar da ameaza de tormenta que logo non se logrou. Rosa di que prefire corrixir sobre a mesa do comedor e eu estou encantado: así teño todo o estudio para min só, e mesmo puiden acender o queimador de esencias. Pasei boa parte do tempo gravando unha fita magnetofónica con cancións infantís que me deixou unha compañeira mestra, Manolita; logo completei o que restaba con cancións e contos dos discos vellos de Fundador que trouxen da casa de meus pais.
Cantos recordos o outro día ao comprobar cun sobresalto que non estaban raiados, que só era o pó acumulado neles o que os distorsionaba; que sensación emocionante a de poder poñerlle á miña filla os mesmos discos que eu escoitaba cando era un neno: Pinocho, a leiteira, o frautista de Hamelin, a ratiña presumida, Pulgarcito e, moi especialmente, o galo Quirico.
Xunto a eles viñeron os meus outros discos favoritos: Mari Trini, Lorenzo González, Georges Jouvin, Renato Carosone, Rosita Ferrer, Nat King Cole, Raphael, Orfeo Negro; aqueles singles de vinilo que escoitaba insistente, esmagadoramente aos catorce, quince, dezaseis anos, no vello tocadiscos de meus pais, hoxe queimado e traspapelado na librería do salón deles, coa súa caixa de madeira vernisada, o seu prato de goma gastada, o dial indicando entre outras Radio Montecarlo, e os mandos e o picú en plástico branco, moi anos 50.


Antes de nos deitarmos charlamos a medias en broma, a medias en serio, no sofá do salón; Rosa leva todo o día un pouco tensa porque está ovulando. Falamos de que, definitivamente, xa non teremos máis fillos. Seguimos falando e eu dígolle en ton desenfadado, por segunda vez este día, que só nos teremos que aguantar ata que Victoria deixe de necesitarnos, e daquela un de nós poderá pedir o divorcio, pero non antes; Rosa di que lle dá medo terme como ex marido, polo meu carácter.
Póñome triste, pero consigo levantarme.


Como fixo Pla no seu El quadern gris, pode non ser mala idea falar da historia da miña orixe, e recoller aquí algúns datos biográficos que me servirán principalmente como coartada para escribir neste Diario nun día como o de hoxe, totalmente anodino.
Nacín na cidade de Lugo o 4 de Novembro de 1965, festividade de San Carlos Borromeo, nome que sen embargo non me impuxeron porque miña mai xa tiña elixido o de Luis-José, que é o de meu pai, pero en orde inversa. Nos nomes que nos deron a miña irmá e a min, meus pais foron moi pouco orixinais, limitándose a repetir os deles, como se non houbese máis nomes no santoral.
Meus pais chámanse José Luis Pereira Carreira e María Raquel Arias García; os dous naceran en Lugo e contraeron matrimonio na igrexa de San Froilán, xunto á Porta de San Fernando, o 14 de Setembro de 1964. Cando casaron, meu pai tiña 36 anos e miña mai 24; hai, pois, entre eles unha diferencia de 12 anos.
Meu pai naceu en Xullo de 1928 na que daquela era estrada de Madrid, no Bairro do Polvorín; nesa mesma zona vivirían sempre os meus avós, viven aínda dúas tías miñas, e vivimos nós ata que eu tiña case once anos. Aquela estrada de Madrid foi despois, no tramo máis próximo á muralla, San Roque, e Avenida de Muñoz Grandes o tramo máis afastado, e, co final da Dictadura, Avenida de San Roque na súa totalidade.
Os pais de meu pai chamáronse Manuel Pereira Paz e Elvira Carreira Blanco, e faleceron os dous en Novembro e Outubro de 1986, respectivamente. Ademais de meu pai, que foi o penúltimo fillo, tiveron a Oliva, Granada, Carmela, e José. Todos eles viven neste momento.
Os pais de miña mai foron Jesús Arias Díaz e Carmen García Santín. A esta miña avoa non a coñecín porque morreu o 4 de Setembro de 1954, tendo miña mai, que era a filla máis nova, 14 anos; ao meu avó si que o coñecín porque vivíu sempre connosco ata a súa morte, o 31 de Agosto de 1980, despois de padecer durante máis de dous anos arteriosclerose e demencia senil.
Meu avó Jesús casou dúas veces. Do primeiro matrimonio naceron José Arias Romay, meu padriño e padriño de miña mai, e Trinidad. Do segundo naceron Carmen, Enrique, Jesús e Raquel, que é a miña mai. Viven todos, con excepción de Jesús, que vivía en Barcelona e se aforcou en Xuño de 1993. Meu tío Enrique está internado no sanatorio psiquiátrico de Castro desde hai uns trinta anos; non podo precisar cal foi o motivo do seu ingreso, aínda que todo apunta a que é esquizofrénico.


Por fin as vacacións de Semana Santa; é luns e estamos en Rianxo, e por segundo día consecutivo estivo un tempo soleado e cálido, mesmo caluroso, algo que os corpos e os espíritos agradecen, tanto como o agradece o campo, toda a natureza que revive coa primavera; así, na horta floreceron xa os iris, as calas e as varas de San Xosé.
Calzado con aquelas botas de goma ata o xoello que comprara para a neve na tenda do pai de Viña en 1982, esquecidas no rocho de meus pais durante todos estes anos, e que agora trouxen para aquí, esta tarde seguei a herba e, aínda que me cansei, o esforzo valeu a pena. Trato como sexa de combater o estrés, e creo que o exercicio físico pode ser un dos modos máis eficaces.
Quizá sexa estrés o que fai que me veña abaixo de cando en vez, e me obriga a durmir moitas horas de noite e mesmo pola tarde para repoñerme; e logo, subitamente, prodúcese como un renacer, e entón reaparezo coa mesma enerxía, humor e capacidade de antes e de sempre. Esta é a teoría do meu psiquiatra, o Dr. Merino, a quen visitei o venres pasado. A consulta foi accidentada por falta de tempo, e eu saín coa sensación de que non me prestara demasiada atención (tamén coa impresión doutras veces de que en realidade os meus problemas e as cousas que me intranquilizan son ridiculeces incluso para este médico); cando quixen darme de conta, xa el estaba erguido e acompañándome ata a porta. Mantívome o tratamento e ordenoume que tomase a diario o lexatin, cousa que lamentablemente non estou a facer.
O meu estado de ánimo ao regresar á casa, pola noite e despois da consulta, era penoso, e non melloraría en todo o sábado. O domingo descansei mal, e pola mañá tiña unha dor insoportable no lombo que en nada se parecía a un lumbago; esta dor, que sentía desde o venres, atribuína ao frío e a humidade da casa, e sobre todo ao feito de ter conducido tanto.
Tomei un voltaren tras o xantar e, como por ensalmo, a dor foi remitindo, ata o punto de permitirme subir desde as cortes un dos deshumidificadores ao cuarto de Victoria, e desmontar cun martelo un palé para convertelo en leña.
Paralelamente ao alivio do lombo veu a mellora no estado de ánimo, e unha e outra cousa producíronse despois de eu falar por teléfono con miña mai para dicirlle como me atopaba, e que esperaba poder ir, aínda que só, un día desta semana.
Creo que os responsables da bonanza foron o lexatin, as moitas horas de sono, o cambio meteorolóxico, a conversación con Lugo e o afastamento das clases; tamén masturbarme me servíu para recollerme en min mesmo; foi como outras veces destes últimos meses: volvéndome de lado case enchín a palma da man, sen correrme, e levei logo todo aquel seme á boca, paladeándoo, revolvéndoo coa lingua, humedecendo con el os labios ata me escorrer polo queixo. Así cheguei ao orgasmo e, tras ir ao cuarto de baño a lavarme para que Rosa non se decatase de nada, volvín para a cama e axiña adormecín.


Ademais de segar a herba, hoxe fun ao supermercado, fixen a comida, reparei para Victoria o parque herdado de Clara e Estrela, fun comprar cravos e tellas a Felipe Ces, levei unha caixa grande de cartón chea de papel a reciclar, e instalei o ordenador no salón, diante da librería. Aquí é onde estou escribindo neste momento, neste novo emprazamento do estudio despois do anteriores: no cuarto de Victoria, no saguán, na corte e no dormitorio noso.
Tal vez debería describir, como nas primeiras páxinas deste Diario nos finais de 1999, os elementos que o integran: a mesa aséntase en dous cabaletes de madeira e é un taboleiro de aglomerado forrado de plástico adhesivo, branco, brillante, pertencente a Carmen Mellado; estou sentado no sillón de madeira, semellante a un trono, que debeu ser noutra época asento do mestre nalgunha escola; nunha esquina da mesa, un floreiro branco con flores brancas e pequenas, parecidas ao azahar, arrecendentes. Diante de min, o sofá amarelo, a mesa baixa de cristal con varias cousas, o televisor apagado; detrás, a estantería cos libros; á miña esquerda brama o deshumidificador xunto á ventá.


Hoxe mentres segaba a herba pensei que debía continuar o texto autobiográfico do Diario que comecei a semana pasada. Pensei tamén que debía evocar a miña época escolar, os meus estudios de EXB naquel tan triste Colegio Nacional de Prácticas Masculino e, no posible, tratar de describir a miña forma de pensar e de ser daquela e a súa transformación ao chegar ao Instituto e despois aínda na Universidade. Non terá que ser, desde logo, un relato cronolóxico.


Martes, e Rosa e eu non nos falamos; mellor dito, son eu quen non lle di máis que o indispensable desde que onte ao mediodía, mentres xantabamos, tivemos unha discusión aparentemente sen importancia. Despois da tristeza deste fin de semana, cando por fin lograba levantar o ánimo e mostrarme activo, Rosa dime que deixe de facer proxectos, que a poño nerviosa e que non me soporta cando me poño así, que deixe de cismar, que me relaxe, etcétera. Isto foi despois de advertirme que non tirase nin estropease a bañeira da nena, que o domingo desmontei e baixei á corte; o luns pola mañá, con súa mai diante, advertíumo e engadíu que podía facer falta para darllo a alguén ou por se tiñamos outro fillo.
Por segunda vez, xantando, dicíndome que me tranquilizase e deixase de facer plans e de agobiala, Rosa volveu á carga co asunto da bañeira e de se poderiamos ter outro fillo. Eu daquela non me quedei calado, e díxenlle que non quería ter máis fillos, que xa non tiña ningunha dúbida sobre tal cousa, e que este verán esperaba facer a vasectomía. Rosa respondeu que estas cousas non se decidían mentres un comía, e que agora eu non estaba en condicións de tomar ningunha decisión.
Esta mañá paseina toda no cuarto de Victoria, pintando cun antióxido as dúas camas de ferro que, debido á humidade deste inverno, estaban cheas de orín e balor. Lamentablemente, unha delas é a cama en que Victoria durmirá cando abandone o berce, e que eu o verán pasado con pintura americana; traballo perdido: despois do antióxido haberá que pintala outra vez.
Rosa veu varias veces por alí, algunhas delas coa nena; seguimos enfadados: díxenlle que onte estaba de bo humor e relaxado, que non estaba acelerado como ela di, e que non tiña ningún dereito a botarme encima a merda dos seus comentarios. Pregunteille que lle fixera, se a insultara, se a ofendera dalgún modo, se a molestara en algo; ela só dixo que eu falara demasiado; eu díxenlle que non era así, que no referente a ter máis fillos, aínda que cheguei a dubidar hai unhas semanas, agora estaba seguro, que seguramente eu estou coma unha cabra, e que dous pais a tratamento psiquiátrico non eran desde logo o máis recomendable para un cativo; coma onte: xa temos un, xa cumprimos con nós mesmos, coa familia, e ata coa especie. Non fai falta máis.


Estou dentro dun pozo e hai moi pouca luz aquí dentro, no profundo, onde me movo ás apalpadas e bato contra as paredes, contra obxectos que atopo no meu camiño e cuxa existencia nin sospeitaba. Non ceso de cometer errores, moitas veces motivados pola precipitación e a falta de cálculo; estes errores fanme sentir aínda peor: aumentan o meu malestar, a miña inseguridade, diminúen a estabilidade e dificultan a miña relación cos demais, principalmente con Rosa, pero non só.
Antonte tiven por fin o tan desexado encontro con Quique, en Pontevedra, e o plan era apetecible: sairiamos os dous sós, de escapada nocturna, para beber unhas cervexas, picar algo e tomar algunha copa. A axenda cumpríuse case na súa totalidade, pero non cos resultados esperados.
Empezamos falando de política, a propósito de comentarlle que estaba lendo o libro de Pilar Urbano sobre Baltasar Garzón; os posicionamentos de Henrique son extremos, dun nacionalismo radical en todos os aspectos que non lle lembro na Universidade, polo que sempre supuxen que se debía á influencia de colegas como Luís Foz, Luís Bará e Ramón. Rosa ironiza frecuentemente co rexistro lingüístico de Helena, que come ervillas e bolachas; onte mesmo merendaba unha banana. Mentres iamos cara ao centro, e falando das actuacións de Garzón contra os radicais vascos, en concreto contra a revista Hargui Beltza, Quique cóntame que un compañeiro do seu Instituto estivera subscrito á revista, e que mesmo chegou a levala á sala de profesores. Doume de conta, como outras veces e con persoas diferentes, de que podemos estar próximos ideoloxicamente, pero que o acaloramento de Quique é en defensa das súas propias ideas; ou mellor, de ideas concretas, as súas neste caso, que defende só porque son súas.
Cando eu comentei o moito que me molesta que na radio e na televisión (e non só nas públicas) se fale de "os demócratas versus os violentos", ou aínda peor, da "dictadura do terror", e Quique estivo de acordo comigo, en realidade estabamos a falar de cousas diferentes; efectivamente, ambos criticabamos a falta de obxectividade dos medios de comunicación, a manipulación da opinión pública, o maniqueísmo dos políticos, etc, pero a miña crítica ía dirixida a todo tipo de falta de obxectividade, a todo tipo de manipulación, a todo tipo de maniqueísmo e demonización de todos os políticos e contra e a favor de todas as ideoloxías, incluíndo a miña. E Henrique non: cando o ministro-portavoz do Goberno, Pío Cabanillas, chama comportamentos fascistas aos dos nacionalistas vascos, Quique moléstase porque eles, Cabanillas e Fraga e a maior parte dos políticos e militantes do PP, eran precisamente os fascistas ou os seus beneficiarios durante a dictadura de Franco, que si, efectivamente, era de corte fascista.
Con alivio, a conversación foi xirando a aspectos máis persoais: a miña relación con Rosa, os problemas de humidade da casa de Rianxo, o piso de Viveiro, o asunto da vasectomía, a cuestión sexual, etc.
As confidencias que nos fixemos mentres consumiamos as dúas cervexas, a táboa de queixos e fiambres, dúas medias botellas de rioja tinto, un café e un martini con xelo foron o que poderiamos dicir de alta voltaxe, sumamente desvergoñadas polas dúas partes: intimidades de antigas parellas de cada un, o que nos gusta facer na cama, a maneira en que nos masturbamos ou o tamaño e peculiaridades das nosas pichas respectivas.


Pouco nos debeu quedar por tratar nunha conversa que fluíu sen pausa, case atropeladamente, durante horas, ata que, animado pola franqueza e a complicidade, e supoño que tamén polas copas, lle preguntei se estaría disposto a considerar a posibilidade de deitarse cun tío, como unha vez me comentara, e que ese tío fose eu.
Hoxe, que é Sábado de Gloria, aínda me dura o bochorno da escena. Henrique dixo que non, pero non son capaz de definir con claridade o seu ton, a súa rotundidade, a forza daquela negativa que, desde logo, foi clara e taxativa. Quique mencionou a frase "Non cagues onde comes", unha frase que eu mesmo dixera aquela noite, e tamén estou seguro que falou do meu estado de confusión mental e dos seus prexuízos. A situación que se producíu só pode calificarse de bochornosa.
En poucos minutos quixen que marchasemos; pagamos e seguimos xuntos ata a casa del, onde estaba aparcado o meu coche, falando non sei moi ben de que, pero creo que, a pesar do violento da situación, Quique quixo mostrarse amable e cordial; non sei cantas veces desexei que a terra me tragase camiño da rúa Luís Seoane, e non só a terra non me tragaba, senón que a distancia parecía que aumentaba. Montado xa no coche, Henrique preguntoume cando nos volveriamos ver (teño a sensación de que incluso me presionaba, para que eu non lle dese unha resposta calquera para saír do paso e vía), e eu díxenlle a verdade: este fin de semana non porque eles ían á Coruña; o seguinte tampouco porque iamos nós a Lugo; tería que ser o último fin de semana de abril, cando volvesemos a Rianxo para eu asistir ás Xornadas da CIG en Santiago.


Transcorridos case catro días, a escena anterior empeza a non me parecer xa tan horrible e humillante, aínda que o foi e o é aínda, e logro convivir co seu recordo, menos punxente que cada un dos días anteriores.
Para completar aquela baixada aos infernos, en lugar de regresar á casa continuei pola autoestrada ata Santiago e fun á Ferradura; montei o campamento no lugar acostumado e paseei pola carballeira de Santa Susana unha e outra vez sen éxito, e deron as tres da mañá, as catro, e por fin apareceu un sevillano chamado Juan a quen masturbei ao pé dunha árbore.
Ao día seguinte, mércores, estaba morto fisicamente pero coa cabeza a cen por mor de todo o anterior; tampouco me apetecía nada ir a Lugo como lle prometera á miña mai o domingo, e non sabía que facer.
Conseguín neutralizar en parte a sensación de desastre, amargura e vergoña a base de lexatin, que, sen embargo, aínda que me deixou apracado, tamén me atordou; durante dous días vaguei pola casa coma un fantasma ante os ollos de Rosa, que ía do desconcerto á tristeza, e da lástima ao enfado.
Concentreime no traballo manual: carrexei leña, pintei as camas do dormitorio de Victoria, limpei a cheminea, comecei por fin o sempre adiado inventario da biblioteca, cociñei, freguei, axudei a Rosa a sementar flores na horta; todo coa mansedume e a falta de enerxía dun autómata.
Falei con meus pais para dicirlles que non iría a Lugo estas vacacións, e expúxenlle a miña mai a razón: díxenlle que estaba un pouco baixo de moral, que non tiña forza nin ganas de ir alá, que me atopaba canso e que volvía ter stress, polo que o médico a semana pasada me receitara tomar unha pastilla máis cada día, co cal necesitaba durmir máis horas. Pedinlles que viñesen, e depois dalgunhas reticencias, chamaron a mediodía dicindo que chegarían a Santiago ás dez da mañá do día seguinte, Venres Santo.
Funos recoller eu e, despois do habitual café na cafetería da estación, viñemos para aquí. Paramos no Milladoiro para comprar pan, empanada de bonito e un ovo de pascua, dado que meu pai é padriño de Victoria. A empanada foi unha suxerencia de miña mai, que tiven que aceptar sen remedio porque temín que non chegase a comida, e a razón é que lembrei tarde que meus pais cumpren coa vixilia (principalmente a do Venres Santo), e que non podíamos servirlles o cordeiro que compraramos en Ribeira, e que estaba en adobo na neveira.
O encontro foi moi cordial, e a súa estancia en Rianxo extremamente agradable. Por suposto, a protagonista foi Victoria, da que creo que falo pouco neste diario; pois ben, Victoria está preciosa, e cada vez que a miro énchome de orgullo; sorpréndeme e case me perturba a perfección con que está formada (por suposto, non podía ser doutro modo); obsérvoa desde diferentes ángulos, e entón, cada vez, regresa a mesma sorpresa, a mesma emoción ao percibir os seus movementos, a súa curiosidade, as primeiras, rotundas e asombrosas manifestacións de intelixencia e carácter.
Victoria comeza a sentir a necesidade de andar. Aínda non pode terse en pé soa, pero agárrase ás redes do parque que está instalado onde a lareira e, esforzándose canto pode, logra erguerse.


A nosa estancia en Rianxo toca ao seu fin: hoxe é Domingo de Pascua e marcharemos mañá para Ourense, e debo recoñecer que agora estou aquí moi cómodo. A iso axuda por suposto que a casa está habitable e limpa, que o bo tempo que se instalou hai unha semana continúa, que o cuarto de Victoria está outra vez arranxado, que estou encantado coa nova (e espero que definitiva) ubicación do estudio no salón, que por fin tornou a paz a se acomodar entre Rosa e eu.
Xantamos, como é habitual os domingos, na casa de meus sogros; comemos a primeira rosca de pascua da nosa filla, o seu primeiro ovo de chocolate. A iso das cinco chegou Chata (neste momento está a pasear con Rosa e a nena polo Barral) e tumbámonos con Victoria sobre a herba e á sombra do mandarino.
Dámoslle voltas á idea dunha viaxe relámpago a Roma, que se me ocorreu o outro día lendo na prensa a noticia dunha exposición de Caravaggio no Palazzo Giustiniani. Veremos.


Rosa acaba de dicirme que son un tipo guasón, unha persoa irónica que se burla de todos e de todo, pero que agora xa non lle importa; que antes si lle importaba porque non estaba acostumada. Di que non está disposta a falar do asunto, pero acaba dicindo que cando estou vendo a televisión non deixo de dicir que este é horrible, aquel ten unhas orellas enormes, o outro non sabe falar, etcétera.
Todo porque comentara bromeando que a Victoria había que comprarlle unha redeciña para que non se lle levantase o pelo porque parecía unha cacatúa.
En realidade non sei xa se todo isto é unha estupidez, se eu son un estúpido, ou se a estúpida é Rosa por facerme caso nestas cousas.
Sexa como for, non fai falta dicir que me fixo sentir mal e recordar un artigo sobre parellas desfeitas dun suplemento de El Mundo atrasado que folleei na consulta do traumatólogo o outro día. Lino con atención, porque falaba do "Síndrome dos 25 anos", ou de como moitos matrimonios se rompen cando os fillos non os necesitan, nalgúns casos incluso cando teñen 55 ou 60 anos; unha entrevistada mesmo chegaba a calificar o matrimonio como tumba do amor; había un profesor de matemáticas que quería adicar o seu tempo ao estudio e a investigación, e que se divorciou en canto a súa filla medrou.
Non sei se este será o meu caso, pero de calquera modo sinto que o matrimonio me afoga; tal vez sexa esta parella en concreto, ou tal vez me ocorrería o mesmo con calquera outra, non podo sabelo, pero nunca cheguei a tal nivel de tristeza, de frustración persoal e de baixa autoestima. Parece que fago todo mal, ou que é insuficiente o que fago, e moitas veces tomo á tremenda calquera comentario, a menor trivialidade que veña de Rosa. Onte falou de que non vira máis que homes tendendo a roupa nas ventás do dormitorio; eu, alarmado, preguntei se lle parecía pouco o que facía para a casa, lembrando unha conversación antiga en que discutiramos algo parecido e eu dicía que moi poucos homes, incluso os máis novos, se ocupaban dos traballos da casa.
Sinceramente, creo que se non tivesemos a nena deberiamos divorciarnos dunha vez. Henrique debía ter razón cando me dixo a última vez que estivemos xuntos que sería mellor que esperasemos un ou dous anos máis para ter a Victoria, así a parella estaría asentada, sen o risco de desestabilización que supón o nacemento dos fillos, e os problemas que nos acosaron e acosan estarían resoltos.


Domingo pola mañá; Victoria cumpre 10 meses; Rosa está a durmir e a nena e eu estamos no estudio; mentres escribo isto, ela, ao meu lado, sentada na alfombra, xoga co meu bastón e non deixa de falar no seu idioma inintelixible. Dentro de pouco cansarase, quererá erguerse e comezar a andar de novo. Chámalle a atención o ruído que a empuñadura fai ao bater contra a madeira do chan; mira para min de cando en vez, rindo. Está a piques de botar tres dentes.
Estou facendo o posible por non poñerme a corrixir uns exames de recuperación de 1º de Bacharelato que levan esperando sobre a mesa desde ben antes de Semana Santa e que prometín levar mañá luns á clase. Este fin de semana non fomos a Lugo, como estaba previsto, precisamente para eu poder sacar adiante traballo atrasado, e en lugar diso non sei en que pasei o tempo; é dicir, si o sei: como cada fin de semana empreguei o tempo en facer cousas diversas, fundamentalmente domésticas, que logo non deixan resultados, digamos, perdurables.
Así, o venres pasei a tarde entre o dermatólogo e o traumatólogo; no primeiro caso, para control do tratamento contra o acné; no segundo caso, para falar da miña perna, que ultimamente me estivo molestando bastante, e pedir novas sesións de rehabilitación.
O traumatólogo era esta vez o Dr. Blanco, socio do Dr. Ramos, que me atendera a vez anterior, un médico novo, afable, entusiasta, que rapidamente me enviou a facer unha radiografía.
O diagnóstico foi favorable no referente á osteoporose, ata o punto de que podo abandonar o tratamento de recalcificación. No relativo á dor, o médico opina que hai que deixar pasar o tempo, meses, anos, dous, tres, catro, para que esta dor desapareza.
Falamos claro, despois, da posibilidade da operación, que tamén el considera a única solución para o meu pé, pero, ao igual que o Dr. Ramos, cre que é unha opción que se debe descartar porque os riscos de empeorar son grandes, e moi poucas as posibilidades de mellora; ou mellor dito, que de haber algunha mellora, esta sería mínima.
Non falamos de nada novo, e a verdade é que saín da consulta moi animado e con excelente humor. O que falei co traumatólogo é en síntese o mesmo que tratei de que entendese a miña mai o Venres Santo cando nos visitaron en Rianxo: non quero xa operarme, non creo que me vaia solucionar nada, e a cambio terei que volver ao quirófano, soportar a anestesia e os postoperatorio, volver á escaiola e ás muletas... Creo que o mellor é asumir as cousas como son, a coxeira, as molestias óseas, o aspecto do pé varo e o calcaño inchado, o uso do bastón.

O Dr. Merino, o meu psiquiatra, opina que podo ser ciclotímico. Foi a súa resposta cando lle preguntei se non padecería trastorno bipolar, que é como agora se chama a enfermidade maníaco-depresiva.
Polo que entendín, os ciclotímicos pasan por épocas de euforia e alto rendemento intercaladas con outras de depresión e astenia, e a duración de cada período pode ser variada pero sempre inferior aos do trastorno bipolar.
Con isto quero explicar o meu estado de ánimo hoxe, en que parece que teño unhas forzas infinitas e unha resistencia inesgotable. Para comezar (pode que se deba á pastilla de Lexatín que tomei onte á cea) erguinme descansado e sen o menor rastro desa dor de cabeza gris e como fragmentada, areosa, que teño moitos días pola mañá ao acordar. Almorcei na cociña e o de sempre: café con leite e galletas, tomei as pastillas de Roacután e Aremis, igual que cada mañá. Pero cheguei ao instituto con dúas horas de retraso porque cando fun ao dormitorio para ducharme e vestirme achegueime á cama, onde Rosa durmía: metín a man baixo o elástico do seu pixame e busqueille entre as pernas; abrazámonos e deixamos que todo seguise o seu camiño.
Cando cheguei ao instituto non tiña clases inmediatamente, senón horas de normalización lingüística, e daquela, cunha enerxía e un entusiasmo que xa case non era capaz de lembrar, despreguei unha actividade case febril pegando carteis e organizando algunhas das actividades do 17-M; na biblioteca, charlando con Isolina, ocorréuseme que aquilo podía quedar mellor se moviamos as mesas, e así fixemos, e o resultado foi case espectacular. Así cando cheguei á casa, e pola tarde, en que saín a pasear coa nena e vimos unha exposición de fotografías de árbores no Edificio Simeón (onde nos regalaron un sobre con sementes de arce), e outra antolóxica da pintura abstracta de Antón Pulido no Museo Municipal.
Por certo que Victoria se entusiasmou e riu diante dun autorretrato do pintor en azul claro.


Último domingo de Abril e chove. Augas mil. Foi o fin de semana das Xornadas da CIG e a AS-PG, que como sempre se celebraron na Escola de Maxisterio de Santiago. Como sempre, supuxeron o reencontro con vellos coñecidos dos tempos da Facultade: por primeira vez comezo a notar o peso do paso prolongado dos anos; todos aqueles que estudiaron comigo (e que teñen a miña idade, claro está) naturalmente que seguen sendo recoñecibles, pero nos seus rostros descubro enrugas que antes non había, e outros cambios que nunca antes percebera. A razón está en que por primeira vez na miña vida este prazo de dez, doce anos, é un período que transcorreu sen cambios excesivos, sen modificacións demasiado profundas salvo no físico; no substancial, todos somos os daquela, ou polo menos somos capaces de recoñecérmonos e recoñecer aos outros, sen dúbida, pero aí é cando aprezamos as mutacións: a madurez presente nas peles mates, nos quilos de máis, nas enrugas; non nas vestimentas, que seguen sendo permanentemente xuvenís quizá por influencia do entorno adolescente en que vivimos.
Asistín con interese ás poñencias do sábado. Pola mañá, Antón Figueroa, profesor da Universidade de Santiago, disertou sobre o surrealismo; pola tarde, Francisco Salinas, profesor da Universidade da Coruña, sobre Pessoa e as vangardas. Se da primeira delas obtiven resultados moi satisfactorios, da segunda, á que tamén asistiu Rosa, non podo dicir o mesmo; Salinas limitouse a ler uns poucos poemas de Pessoa e dos heterónimos (entre eles a Ode Triunfal) e a dar unha clase de COU pouco preparada. Aburriume.
Antes da presentación fun saudar ao conferenciante, que non me recoñeceu de primeiras, só cando me identifiquei e lle mencionei Lisboa, a última vez que nos vimos, once anos atrás, cando el me localizou na cantina da Faculdade de Letras, polo adhesivo de El Progreso que tiña pegado na miña carpeta de apuntamentos. Eu almorzaba con Mercedes antes de irmos para as aulas.
Durante a súa conferencia lembrei moi difusamente telo atopado outro día na Rua D. Pedro V, onde el vivía, e ir con el á súa casa non sei a que; tal vez, penso agora, por se me cedía o cuarto cando el marchase de Lisboa. Non consigo acordarme de máis nada.
Salinas está gordo, bastante calvo, cos negros pelos aos lados da cabeza rizados; ten unha cabeza como de señor. Non é xa aquel mozote que creo lembrar de Lisboa, e antes aínda, da mesa redonda de Ponteceso en 1986, cando eu o coñecín. Segue tendo unha pluma acentuada, un aire dandy moi cultivado, e sorrí frecuentemente e non deixa de mover as mans, como se dominase por completo a situación. Parece polos seus xestos e sorrisos un enorme gato capado, un gatazo seguro da súa molice, o gato sorridente de Alicia sobre un muro alto contemplándonos burlonamente.

O habitual nas Xornadas é atopar coñecidos de hai centos de anos, e o mellor destas Xornadas foi atopar a Manolo Souto, a quen non vía desde hai xustamente dous anos, cando el facía un curso en Viveiro e viña a chamarme cada semana para tomarmos unha cervexa no Paso. Foi tan agradable encontralo: igual de brusco que sempre, para compensar a súa timidez, para combater a sensibilidade que lle arrubiou os ollos en canto chegou ao meu lado, no alto das escaleiras do vestíbulo.
Manolo está destinado en Sobradelo por segundo ano, e vive no Barco. Eva andaba por alí, como sempre distante. Satisfacción de saber que seguen xuntos, aínda que temín o contrario ao ver que ela non se achegaba a nós mentres na cafetería tomabamos café, e eu lle contaba a Manolo a crónica destes dous últimos anos. Como Marica Campo tamén Manolo me preguntou pola novela: quedei de enviarlla á casa de Barreiros para que a lea e, se lle parece, que lla faga chegar ao director de Edicións Positivas, que é amigo del.


MAIO DE 2001


De Unamuno: "Y ¡ojo con caer en el diario! El hombre que da en llevar un diario -como Amiel- se hace el hombre del diario, vive para él. Ya no apunta en su diario lo que a diario piensa, sino que lo piensa para apuntarlo".


Tornou o frío, un frío de neve que fai lembrar xaneiro ou febreiro, e que nos obrigou a acender de novo a calefacción estes dous últimos días.
Victoria segue sen botar os dentes, aínda que ten as xenxivas inflamadas; leva uns dez días poñendo feas caras de vella, enrugando o nariz e respirando forte cando as pon. Está realmente divertida, pero hai que ter dobre coidado con ela porque pode caer ao menor despiste, como ocorreu estando comigo o outro día no salón: deixeina agarrada ao sofá e en cousa de segundos foi de cabeza contra o chan.


Mañá é venres e iremos a Rianxo. Sairemos antes de xantar e xantaremos na de Estrella porque Rosa pedíu cita cun pediatra de Negreira e ás seis menos cuarto hai que estar na consulta. Eu non irei con elas, por dous motivos: por unha parte, porque teño un novo cursiño en Santiago; pola outra, porque prefiro que vaia Estrella á consulta, que vexa como é o pediatra, que pregunte canto queira, que reña con el se é necesario, que lle esixa unha dieta para a nena, o que queira, todo con tal de que non volva ocorrer o da semana pasada, coa súa desilusión ao ver a Victoria fea de puro fraca; os temores da miña sogra contáxiallos a Rosa, que logo acaba vendo do mesmo xeito á meniña, e entón non hai paz. Por este motivo eu prefiro manterme á marxe: fun eu de feito quen lle pedíu a Rosa que leve á súa mai con ela e coa nena á consulta.
Deste modo, eu simplemente esperarei noticias e escoitarei o que me conten. Aproveitarei, iso si, para ir ao curso, que esta vez trata de educación e, aínda que vou cun certo receo perante os pedagogos, creo que poden ser interesantes algúns dos seminarios, como o de educación sexual e o da función titorial.
O curso aportarame vinte horas máis ao curriculum, e por outra parte a matrícula é gratuíta.
Estou facendo bastantes cursos, é verdade. En xeral, creo que este inverno non parei de facer cousas, e isto é especialmente así nestas últimas semanas, en que estou máis activo que de costume e ando organizando algúns actos para as Letras Galegas, pegando carteis en defensa da lingua polo Instituto, axudando e dando ideas a Isolina para a reforma da biblioteca, etc.
Este será o quinto cursiño deste inverno, despois das xornadas sobre Castelao en Pontevedra, as conmemorativas da Xeración Nós en Ourense, as de medioambiente en Poio, e as da CIG en Santiago a semana pasada. Estou decidido a chegar ao tope das 400 horas puntuables para méritos, máis que por necesidade académica ou profesional por un desexo de sentirme activo, vivo, en marcha.
Rosa non acaba de entendelo, e eu tampouco acabo de entender a Rosa, aínda que, despois de tres anos xuntos parece que algo levamos avanzado.
Sigo sen saber a razón de que se empeñase en acompañarme a ás conferencias sobre Pessoa a semana pasada. Non foi polo tema, porque non soubo cal era ata que llo dixen eu, cando xa ela me dixera que quería vir. Durante a comida súa mai animouna; e mentres o coche nos levaba a Santiago eu dei en pensar que podía tratarse dunha estratexia porque Rosa temía que eu quixese atoparme con Fernanda.
De todas formas, debo dicir que esta é unha suposición miña, porque Rosa non me dixo nada ao respecto, por moito que llo preguntei.
O certo é que Rosa non estivo moi á vontade en Rianxo durante o fin de semana, e iso que o tempo non era de todo malo. Antes de regresarmos a Ourense o domingo pola tarde tivemos Rosa dixo que eu a estresaba: a razón foi que pretendía sementar unhas flores antes de facer a maleta, cando xa había que ir recollendo e dispoñéndonos a marchar.
Esta desorganización/improvisación descontrólame: ¿como pode ocorrérselle facer isto? Pois da mesma maneira que fai outras cousas parecidas e por iso chega tarde ou xusta de tempo ao traballo cada día, tal e como ela mesma recoñece e eu puiden comprobar o ano pasado en Xinzo.


Debo recoñecer que no Instituto estou cómodo. Gústame dar clase en 3º e 4º de ESO: como descubrín hai xa varios meses, esta é a miña verdadeira vocación, é ensinar en estado puro e desde moi abaixo. Certo que moitas veces saio da aula agotado de berrar e de reprender, pero creo que estou facendo un bo traballo, especialmente cos tres terceiros que imparto, máis que no resto dos grupos, e isto porque eran os máis complexos, os máis difíciles, os máis necesitados de atención, aquel nivel e aquela idade dos alumnos en que non volvera dar clase desde o primeiro ano, no Barco.
Quero repetir que estou encantado, e que os resultados son favorables. Estou cheo de proxectos para o curso próximo, en que escollerei estes mesmos dous niveis, tal e como lle adiantei a Xosé, o meu colega, estes días. Os resultados serán aínda mellores porque teño xa detectados algúns erros importantes pero facilmente solubles que afectan aos libros de texto, á organización e esixencia de coñecementos e aos libros de lectura obrigatoria.


Levo máis dunha semana sen escribir aquí, e a iso contribuíron en boa medida os traballos destes últimos días, así como que algunhas das cousas que debía consignar non podía lelas Rosa, e Rosa estivo no estudio máis que o habitual. Entre os traballos a que aludía están a montaxe este pasado venres da exposición sobre textos medievais no Instituto e outras actividades relacionadas coa conmemoración do Día das Letras Galegas, ou a asistencia en Santiago o fin de semana anterior a unhas aburridas xornadas sobre educación para a paz, tamén as clases e a preparación e corrección dalgúns exames, o primeiro dos roteiros d'A esmorga, unha escapada a Lugo para ver aos meus pais, e os continuados e longos paseo con Victoria por este Ourense en que empezo a atoparme tan ben.
O estado da miña relación con Rosa segue constituíndo a miña principal preocupación. Pregúntome como puiden lograr a tranquilidade dos meses anteriores e posteriores ao Nadal, porque esa calma agora parece inalcanzable; á menor oportunidade prodúcese un roce entre nós, un comentario, algún reproche, calquera tontería que me afecta e me fai sentir infeliz.
O outro día, vendo a televisión, chamoume déspota porque lle dixen que volvese ao canal que eu tiña posto; hoxe mesmo, ao sentarmos a xantar, dixo que parecía que o arroz non estaba bo, que un día tiña que poñerse ela a facelo porque a min non me saía ben.
Estou xa tan canso, teño tan poucas ganas de pelexar con ela que non sei que facer. Estes días ademais non estou demasiado ben fisicamente, algo ao que tampouco debe ser moi alleo o tempo cambiante desta primavera: o venres fixo unha calor case insoportable, onte en cambio choveu a mares e hoxe está un día medio nuboso en que o sol reverbera atrozmente. Creo que o problema do meu malestar parte do Roacután, porque todos os síntomas están descritos no prospecto do medicamento. Para comezar, desde venres (que é cando fixo tanta calor e tanto sol) pícame todo o corpo dunha maneira insoportable; rañei con forza e constantemente os pés, as mans, o lombo, o peito, o ventre, as coxas; tanto rañei que se produciron vultos, esfoladuras e urticarias. Teño os labios máis resecos que nunca. No interior da boca apareceron algunhas dolorosísimas aftas que só agora remiten, despois usar un colutorio. Dóenme os ollos como se tivese areas neles, como se estivesen tamén resecos.
A todo isto hai que engadir que o cambio de tempo da semana pasada fixo que me doese novamente a fractura, coa conseguinte coxeira e os naturais comentarios indagatorios no Instituto, esta vez na zona de abaixo: os da oficina e Beatriz, a orientadora.
Por se fose pouco, coa calor que fixera e contento tras montar a exposición, o venres á cea abrín un envase de xelado de turrón que levaba unha semana no conxelador. Rosa marchou para a cama e eu repetín dúas veces. Ao día seguinte (e foi onte) marchei para Lugo coa nena; xantei moderadamente o lacón asado e as patacas fritas, pero das filloas que había de postre comín realmente moitas. O resultado foi que, despois de bañar a nena, cando empezaba a pensar que cear, sentín unha dor tremenda entre as omoplatas, como cando un bebe auga demasiado á présa.
Tomei infusións das que toma Victoria para os gases e nada. Probei a deitarme e nada. Ao final tentei vomitar metendo os dedos na boca, e foi a única maneira de botar algo, que resultaron ser restos do xelado do venres. Como consecuencia, hoxe estou case en xexún porque case non probei o arroz con luras e verdura que fixen pola mañá e que a Rosa lle parecía que debía estar malo.


Victoria está sentada sobre a alfombra do estudio, igual que moitas veces que escribo aquí, nesta ocasión xogando co meu bastón. Gatea xa perfectamente, cunha habilidade e coordenación impensables hai só unha semana, e por suposto non está quieta un só instante: todo lle chama a atención e todo quere coller; tira ao chan as cousas que ten na man polo mero feito de ver como caen e de sentir o ruído que fan ao caeren. Co seu único dente recén saído (asomoulle por fin o pasado domingo, día de Fátima), e engurrando o nariz, Victoria pon caras feas a cada pouco, tal e como quería Chata que fixese e non facía porque aínda non chegara o seu momento.
Victoria agora abandona o bastón (debe ser que o ten xa bastante estudiado) e avanza ás gatas polo cuarto ata a librería; nun descoido e con grande velocidade, bota a man aos libriños de Alianza Cien, que se desorganizan en acordeón, e caen para dentro e para fóra da estante.


XUÑO DE 2001

De novo o final dun curso, pero este ano planifiqueino ben e non estou tendo polo momento demasiado apuro: adiantei os exames suficientemente, non farei recuperacións e os exames que puxen en 3º e 4º son tipo test, de maneira que se corrixen con moita rapidez, as notas son seguras e os errores case imposibles. Todo con tal de terminar pronto e ben, sen necesidade de horas extraordinarias, que non son posibles por Victoria.
Hai varias semanas (debido precisamente a unha das nosas broncas), Rosa e eu acordamos que nos turnariamos matematicamente, se é que se pode dicir así, no coidado da nena, que agora, aos once meses, esixe moita máis atención e resulta máis difícil de entreter que antes. Ademais, sendo primavera, é un pecado non levala a pasear, cando por outra parte isto é o mellor para pasar o tempo con ela.
Esta tarde é Rosa a encargada de Victoria e eu quedei na casa encantado e traballando: estou cos exames de 1º de bacharelato, tendín unha lavadora e agora, antes de volver aos exames, escribo isto, consciente de que hai máis de dúas semanas que non o fago. A razón foi a cantidade de traballo e os desprazamentos a un lado e a outro desta temporada (non é unha desculpa, en serio que non) e as constantes discusións con Rosa, das que non penso falar aquí.
Relendo páxinas anteriores, vexo que falei do mal que me atopei un sábado ao regresar de Lugo. Eu atribuíno primeiro ao efecto do sol, e despois a unha indixestión. Sen embargo, hai quince días, Rosa primeiro, Victoria despois, tiveron que ir a urxencias; os síntomas eran un pouco diferentes dos meus, pero tamén eran diferentes os de unha dos da outra. As únicas características comúns foron o malestar xeral, o cansancio, e que foi desaparecendo dos nosos corpor en sentido inverso a como chegou a eles.
Ao parecer, eses virus están no ambiente, transmítense a través do aire, e atacan cando as defensas están baixas, e as miñas estábano naquel momento; lembro que por aqueles días tiven aftas no interior da boca, e que mesmo comprei oraldine na farmacia para combatelas.
Sen embargo, comprobo agora, esa eclosión do virus producíuse tan só unha semana despois de dous cursiños sucesivos en Santiago, nos que a miña actividade nos retretes da estación de autobuses de Santiago foi instensa. Non sei se iso tería algo que ver; de todos modos, non estou falando dunha enfermidade venérea, senón dalgún tipo de contaxio menor; os contactos foron superficiais, só masturbacións propias ou recíprocas, e en ningún momento estiven en contacto co seme do outro.
Sei ben que debo abandonar este tipo de cousas, e só admitir a existencia dos contactos que podemos chamar "moi especiais": relacións con amigos moi íntimos e en situación familiar e persoal parecida á miña; ou ben contactos inesperados e esporádicos, non provocados, con descoñecidos que me atraian con intensidade.
É humillante situarse nun estado de case súplica para conseguir verlle a picha ao que mexa ao lado. Tamén me desmoraliza, e me fai vulnerable, e fai que me sinta un mentiroso por enganar a Rosa na peor das infidelidades: na suciedade dos retretes dunha estación, masturbando descoñecidos que algunhas veces non son nin novos nin atractivos nin interesantes.
Regreso despois a Rianxo, e pola estrada síntome mal; ás veces ata me enfado, como cando me encerrei con aquel Óscar que me dixo que tiña quince anos e eu entón saín correndo, horrorizado de que me puidesen sorprender con el.
É certo que moitos destes contactos foron pracenteiros; algúns mesmo buscados á desesperada e como revancha tras unha bronca con Rosa, como aquela vez que fun á Alameda de Santiago e na carballeira de Santa Susana decidín entregarme a cantos pasasen. Isto foi en agosto de 1999, mes e medio antes de casármonos, e non só non me arrepinto hoxe, senón que lembro aquela noite con extremo gusto.
Son consciente de que isto non é, sen embargo, leal. Penso agora que, se fixese un gráfico comparativo, comprobaría como o aumento destes contactos (ou intentos de contacto) aumentou en proporción directa á incomodidade da nosa relación, incluso antes de casar.
O punto álxido unha vez casados, e tendo en conta a fractura na perna que me tivo inmobilizado durante meses, foi o pasado outono: tras as visitas ao psiquiatra en Santiago, e principalmente a noite tola de setembro que fun de Viveiro (onde estaba para os exames) a Lugo, só buscando un contacto, que finalmente achei no Parque; con el tomei unhas copas, logo fun con el á cama e tras rexeitar quedarme a durmir con el o resto da noite, regresei a Viveiro para a avaliación que tería lugar dúas horas despois.
Este rapaz co que estiven, por certo da miña idade e tamén circuncidado, chámase Juan Carlos e traballa na farmacia que hai tras o Concello. Con el espero, pese a todo o dito, deitarme outra vez este verán.
Neste momento a nosa vida en común atravesa por unha fase de tregua moi semellante á que se producíu durante varios meses deste inverno, despois dos turbulentos setembro e outubro. Como na orixe daquela, tamén agora son eu o que a propicia mantendo a calma, procurando contemplar en lugar de actuar, pero actuando en segundo plano, con seguridade e tacto, protexendo e suxerindo, e non sei cantas cousas máis que consigo mantendo fría a cabeza, afastando da miña mente calquera idea que se relacione con divorcio, escapada, refuxio ou separación; e colocando por riba de calquera outra cousa, coma un bon pai, o interese da miña filla.

Lembro o refrán de meu pai: cázanse máis moscas con mel que con vinagre, e procuro cumprilo ao pé da letra.

Bañada a nena, ceada e xa no berce, aproveito uns poucos minutos antes de cearmos nós para seguir escribindo aquí; por hoxe terminou a corrección; mañá será outro día.
Entra Rosa; dáme un bico na fronte e dime que felices somos; eu fago como que me resisto, levemente, en broma, dominando a situación. Ela di que se atopa mal; pregúntolle se é o softward ou o hardward e di que os dous, que sente náuseas; eu digo que hai anos que non me atopaba tan ben a final de curso; ela di que xa o ve. Estamos tranquilos e a conversación flúe suavemente. Comento que despois farei unha saída nocturna para levar cousas a reciclar; Rosa di iso encántache; eu digo que si, que é verdade: levar o lixo cada mañá, clasificar en bolsas separadas o papel, o plástico e metal, as pilas, o cristal, os restos orgánicos; manter a casa organizada, mesmo con nenos, é posible e debe ser desexable, aínda que sexa un asunto que nalgún momento ergueu barreiras entre nós polas críticas de Rosa e a miña reacción a elas.


Dicía que atravesamos por unha nova tregua desde a semana pasada. Eu espero que sexa definitiva, porque, como xa escribín aquí, estou canso de batallar. Observo ademais que Rosa só se deixa levar cando é con suavidade; cando me ve brusco, cando discutimos, cando a critico, entón ela encérrase nunha fortaleza, elude responsabilidades, atácame con críticas, bótame en cara historias de anos atrás; convértese, en definitiva, no que eu chamo unha sherpa: sempre logra safarse da tormenta, sempre consegue atopar un refuxio para estar a salvo.
Un exemplo: este ano Rosa non participou no concurso de traslados; contra o meu parecer, porque sería moi positivo que puidese achegarse a Allariz e así aforrar vinte kilómetros; pois ben, primeiro xustificábase dicindo que era inútil concursar porque sabía que as dúas profesoras de Allariz eran de alí e non querían moverse. Cando saíron as provisionais e comprobou que unha delas se trasladaba, entón Rosa tratou de botarme a min a culpa dicindo que ela non concursara porque eu non me impuxera e non a obrigara. Estes saíron as definitivas, e quen vai para Allariz ten menos puntos que Rosa, pero Rosa non dixo nada porque, á parte de ser absurdo, estamos en tregua e ela, en calma, déixase levar.
Rosa comezou este pasado venres a ir ao consultorio dunha psicóloga da rúa do Progreso, aquí en Ourense. Esta psicóloga cre que o Dr. Merino está equivocado ao non querer atendernos xuntos nunha terapia de parella. Díxolle a Rosa que de momento traballaría con ela, e que máis tarde trataría de que eu fose por alí; segundo ela, o noso é un problema de comunicación, algo no que estou de acordo. Rosa díxolle que pensabamos na separación, pero que en realidade non había ningunha razón de forza, como unha infidelidade e así; Celsa respondeulle que o normal nas separacións é que non haxa esta razón, que a maioría das parellas se divorcian porque ela coloca mal o cepillo de dentes ou que el deixa os calzoncillos tirados no chan.
Aí xustamente entramos nós.
Rosa, chorando, contoume a primeira sesión. Dixo que non só ía por nós, senón tamen, e principalmente, por ela mesma, para eliminar a súa permanente inseguridade, a súa insatisfacción, todo o seu sufrimento. Ten como deberes para a próxima cita buscar os seus recordos máis antigos, dado que a personalidade, segundo a psicóloga, se forma antes dos sete anos.
Rosa non entende cal é a base da súa insatisfacción, dado que nunca se sentíu rexeitada: ten unha excelente relación coa súa nai (recoñece que é unha copia dela), e sempre foi o ollo dereito do seu pai e do seu avó. Sen embargo, explícame como súa nai lle falaba de nena como a unha muller adulta, como lle contaba cousas da súa vida e como se liberaba con ela; e Estrella si sufríu rexeitamento, si perdeu pronto a súa nai e careceu de pai, porque nunca a quixo recoñecer.
Na miña opinión, o problema pode estar tamén nun complexo de Rosa ao sentirse inferior por ser de aldea; aí radica a súa necesidade de lucir, de ser coma os demais, ou máis que os demais: o seu temor a saír desarreglada da casa, a vergoña que sentía de nena porque seu irmán ía pola estrada xogando a lanzar a carteira, ou porque súa irmá ía á escola coa saia sen plisar.
Creo que por aí está a clave. En calquera caso, non son eu quen debe dicilo. O meu papel non é ese, senón o de atenuar os seus medos e tensións, consolala, gobernala incluso se fose necesario, pero, como xa dixen, sen que ela o advirta.
Só sendo sereno poderei levala, e só levándoa poderei vivir xunto a ela, e só vivindo xunto a ela poderei ter a plenitude: unha casa compartida, unha familia, a miña filla. Pode parecer incrible despois de todo canto levo escrito aquí, este ano e o pasado, pero creo que vivir en parella é maravilloso; iso si, unha vez logrado o equilibrio.


Pola mañá Rosa acordou cos ollos inchados de chorar. Os dous estabamos moi cansos, pero en canto despertou Victoria puxémonos a andar porque tiñamos o tempo xusto. Mentres a nena almorzaba eu desmontei o berce plegable e preparei a mochila, ducheime e vestinme; logo duchouse Rosa, preparou a maleta e a roupa da nena mentres eu recollía a cociña e fregaba o prato de Victoria.
Unha vez cargado o coche, marchamos para Lugo; alí montei o berce mentres Rosa daba a miña mai as explicacións necesarias e deixamos á nena. Nós seguimos para A Coruña pola autovía: tiñamos que estar antes das dúas para coller as entradas para a ópera. Hai varias semanas reservei para A frauta máxica, da que se darían dúas representacións, e esta era a segunda, dentro do Festival Mozart. O prezo das butacas de patio, algo elevado, era de sete mil quiñentas pesetas cada unha; dado que ningún dos dous fora nunca á ópera, dou este diñeiro por ben empregado.
Por certo que saímos encantados.
Ás 14'30 quedaramos con Maite nunha das terrazas de María Pita, xantamos os tres e logo fomos á súa casa, na que non estiveramos nunca, para cambiarnos.
Estivemos con Maite ata a hora da ópera, e en canto esta terminou regresamos a Lugo para durmir. Victoria estaba coma unha pedra e eu durmín igual o resto da noite.
O plan para o domingo era saír a pasear pola Muralla. Así fixemos, nun día que parecía gris e fresco; como non podía ser doutro modo nesta estraña primavera, ao pouco de subirmos á Muralla retiráronse as nubes e saíu un sol case branco que cegaba coa súa reverberación; tiven que volver á casa de meus pais a buscar o parasol e o gorro da nena, un tubo de crema solar protectora para Rosa e as miñas gafas de sol; mentres, Rosa quedou alixeirando de roupa a Victoria, e as dúas esperáronme no adarve, xunto ás escaleiras do Cantiño, na Porta de San Pedro.

Para comezar o noso paseo entramos na cidade pola rúa de San Pedro, que é para min unha das máis fermosas e queridas, e era de sempre a rúa pola que transitaba para entrar e saír cando vivía en Lugo. Pois ben, ao pasarmos ante a porta da sacristía da Nova sinto que me chama polo nome un vendedor de lotería. Eu, que nin reparara nel, sorpréndome ao ver que se trata de Manuel Neira, que me está a pedir que lle compre algún número. Completamente atónito, case sen saber como reaccionar, doulle a man finxindo naturalidade, e cómprolle un par de cupóns dunha ONG de axuda aos minusválidos psíquicos.

Despois do xantar, veu miña irmá tomar café. Non logro entender nada: Raquel díxome en xaneiro por teléfono que nunca máis volvería entrar na casa dos pais porque lle parecía un finximento e unha hipocresía; entón como é que veu ese domingo. E logo, se meus pais seguen sen querer ceder, a que vén que a chamen e lle digan que vou estar en Lugo.
Fun eu abrir, e en canto entrou foi evidente que estaba de mal humor, doída ou molesta; cando lle preguntei se lle pasaba algo, ela negou; pero ao marchar, xa na porta do ascensor dixo que era o de sempre, que así non se podía vivir, que a ver se podía cambiar de piso; na cociña dixera "después de lo del viernes", pero eu inxenuamente pensei que debía ser algunha bronca con Claudio; logo xa dei en pensar que a bronca fora entre meus pais e ela.
Digo que dei en pensar porque non sei nada con certeza, e nada quero saber. Regresando no coche para Ourense díxenlle a Rosa que non me interesaban nada os seus problemas e as súas loitas, que a miña familia eran elas dúas, Rosa e Victoria, e que todo o que non fose elas era secundario. Que a miña vida eran as alegrías con elas, e as broncas con elas, e as tristezas con elas e os desgostos con elas. Así o penso, verdadeiramente.
A diferencia do día en que fun a Lugo, a finais de xaneiro, e viñen pensando algo moi semellante pero ao chegar á casa atopeime coa indiferencia ou unha mala resposta inmotivada de Rosa, esta vez sentín nela apoio e comprensión.
Que non che pareza mal, dixo, pero túa irmá é rarísima.
Rosa cre que miña irmá vén porque necesita cariño; pero non comprende por que non falou en ningún momento dirixíndose a Rosa, era como se non estivese alí ou non a vise; e a nena case igual, víase claramente que non tiña ningún interese nela. A min paréceme que considera a Rosa alguén alleo, e é máis, alguén que lle usurpou o seu lugar na familia; creo que debe pensar que meus pais e Rosa teñen máis relación entre eles e se teñen máis afecto.

Por fin Rosa foi á xinecóloga, despois de meses de desarreglos e de menstruacións irregulares e interminables. Mostra un total descoido ou abandono polos seus tratamentos e controis, ou iso é o que me parece a min. Por exemplo, tardou meses en decidirse a ir ao xinecólogo; cando foi, aquí en Ourense, saíu incómoda e de mal humor porque lle pareceu un incompetente que non lle daba solucións; por consello meu chamou á Dra. Gallas, que a atendera o ano pasado en Xinzo; non sei por que motivos, cancelou a consulta; pedíu tempo despois cita con Macía, o xinecólogo de sempre en Santiago, que lla deu para meses despois, e que finalmente tivo que cancelar porque era un luns pola tarde e, no final de curso, non é posible coller horas así como así; volveu pedir cita con Liliana Gallas, quen finalmente a atendeu e lle desaconsellou utilizar a píldora mentres tomase antidepresivos; tamén lle desaconsellou quedar embarazada. Mandoulle unha análise de niveis de hormonas, tomar proxesterona e facer unha ecografía.
A Rosa pareceulle que a xinecóloga tamén lle recomendaba non ter máis fillos. E eu concordo. Díxenlle que a nosa idade non o favorecía en absoluto: seremos xa case pais-avós de Victoria, canto máis do que veña; por outro lado, Rosa xa era maior para dar a luz o ano pasado, canto máis agora, especialmente tendo que esperar ao final dos tratamentos. Unha opción que apuntei e Rosa rexeita de plano é a da adopción.


As clases terminaron por fin e as vacacións están chamando á porta; como onte, venres, estaba convocada unha folga xeral contra a política económica e laboral do goberno, nalgúns institutos adiantaron as vacacións ao xoves; así que nós puidemos virnos para Rianxo vintecatro horas antes. Por certo que a viaxe foi un pouco accidentada: Victoria mareouse e vomitou dúas veces, a primeira apenas saímos de Ourense.

É preciso facermos un salto no tempo porque con toda a actividade do final do curso non puiden anotar aquí nada; nin un só momento, nin unha soa liña. Situémonos. Escribo isto cando son case as 12 da noite do 25 de xuño. Estou no salón da casa de Rianxo; a televisión está acesa pero sen voz para non molestar a Rosa, que se deitou hai uns minutos; na televisión estivemos vendo un dos últimos programas de Gran Hermano, que este ano só seguiamos os mércores, cando había nominacións e eliminatorias. A casa está en silencio e en penumbra. Vexo pola ventá, ao lonxe, as luces do Barral. Victoria dorme desde as nove e media, un pouco tarde hoxe, porque quedou con Estrella mentres nós iamos a Ourense en viaxe relámpago.
Leva varios días descontrolada, desde que o xoves acordou de madrugada con 40º de febre; o médico dixo que tiña pracas de pus na garganta e receitoulle antibióticos, así que agora come aínda menos que antes, se iso é posible. Segue pesando pouco máis de sete kilos, como hai meses.
Ten xa catro dentes, dous arriba e dous abaixo, e non pára quieta un só momento: gatea por toda a casa e quere acción. Tan só anda se a collemos polas mans. É feliz con súa mai e comigo, e esa é unha das cousas máis maravillosas que me ocorreron nunca; esa necesidade de min que ten un ser tan débil e pequeno, principalmente cando, como ocorreu hai algúns días en que non podía durmir, me reclamou para que a arrolase e adormeceu deseguida.
Os seus xoguetes preferidos son varios: a vaca que lle trouxo Mari de Santander o outono pasado (que di cando lle premes un botón "Soy una vaca, I'm a cow"); o piano que lle trouxeron os Reis e compramos Rosa e eu en Boiro; a Minnie andadora que lle regalaron meus pais. Por certo que a algúns destes xoguetes teño que cambiarlles as pilas inmediatamente; fareino mañá, sen falta.
Sen que sexa un xoguete, a atracción máis fantástica para Victoria é o pato Saturnino, que comprou Estrella no mercado de Padrón hai un par de meses a petición miña, e con el as galiñas. En canto escoita a palabra pato comeza Vi a dicir "ca ca ca cá", como un disco.
Saturnino está encerrado no curral das pitas e será a nosa cea de Noiteboa. Ata hai pouco Estrella queixábase de que era unha ruína, porque comía moito e desperdiciaba máis, pero agora é a gran atracción de Victoria, que colabora activamente na súa alimentación cedéndolle as papas, os potitos, as galletas e as codias de pan que ela rechaza.


Hoxe fomos a Ourense Rosa e eu, como dixen antes. Eu fun por se había algunha reclamación, para entregar a memoria de Normalización Lingüística e, sobre todo, polo claustro que estaba convocado para as 5 da tarde. Rosa ía a unha sesión coa psicóloga.
No que a min se refire, mero trámite; no que se refire a Rosa, non teño nin idea, porque non me quixo contar nada co pretexto de estar cansa; que xa falaremos, dixo.
Onte volvía estar de mal humor e queixouse outra vez de que eu non terminaba de limpar a cociña e tiña que ir ela detrás; e onte foi así, non a deixei ben recollida e ela foi detrás, pero non era desde logo para poñerse como se puxo. Esta mañá, cando estabamos saíndo para Ourense, igual: queixouse de que eu non terminara de limpar o asento de Vi no coche; e era certo; Victoria vomitou o outro día vindo de Ourense e eu onte ao serán limpei o tapizado con espuma seca, pero esquecín lavar os protectores dos brazos porque houben de bañar á nena, primeiro, e despois, mentres ceaba, houben de regar a horta.
En realidade, tampouco pasaba nada por que a silla estivese sen lavar totalmente porque a nena non ía vir de ningún modo connosco a Ourense. Así que non había xustificación para que Rosa se puxese como unha hidra.
Asombrosamente, estes comportamentos inexplicables de Rosa ocorren cada vez que ten que ir a Ourense (ou a Xinzo o ano pasado, ou antes aínda, cando eu estaba para marchar a Viveiro ou a Lugo). Antes de nos levantarmos incluso fixeramos o amor, como unha continuación de onte pola mañá, que debimos suspender porque acordou a nena: estabamos no cuarto de baño de abaixo; eu acababa de cortar o pelo e Rosa estábamo a repasar. Como é de supoñer, comecei a meterlle a man dentro do pantalón curto; excitámonos os dous e terminamos fodendo, sentados na tampa do wc e cubertos de peliños cortados.
Esta mañá volveramos á carga, esta vez na cama, antes de acordar Victoria; mesmo puidemos adormecer despois outra vez, e eu crin que Rosa estaba relaxada porque chegara a correrse (co dedo, pero correuse), aínda que en realidade non foi así. Non chego a comprendela as máis das veces; nalgunhas ocasións ela mesma recoñéceo e dime que non o intente sequera, que é inútil.
Meus sogros teñen opinado algunha vez sobre este asunto; evidentemente, é porque Rosa fala con Estrella, igual que ocorría, por exemplo, en setembro e outubro, cando pensabamos na separación e ela lle dicía que estaba tola por pensalo.
A actitude de Estrella con respecto a min é diferente agora e antes. Desde hai algún tempo pídeme opinión sobre onde sementar unhas flores, ou que me parece tal cousa. Un domingo de hai varias semanas, durante o xantar na casa deles, incluso me dixeron que non lle fixese caso á mitade das cousas que Rosa dicía ou pensaba, que non escoitase as súas críticas; meu sogro dixo tamén que os nosos problemas non eran problemas en realidade, que eran tonterías, e ten toda a razón, e eu deilla daquela e doulla hoxe tamén. Pero os roces entre nós non desaparecen, e só cando eu cedo é que as cousas non van a maiores.
Rosa segue a reprocharme que cando se pon así eu non a calmo, non lle dou cariño para tranquilizala, que é o que ela necesita. É verdade, como dixen hai un instante, que cando eu cedo hai paz; e que a paz que houbo entre nós nas últimas semanas se debeu a que calei diante dos seus comentarios críticos e cando estaba tensa fun a ela a tranquilizala, a darlle cariño.


O xoves pasado a harmonía rompeu, e desde aquela non consigo eliminar as fendas que se abriron. Ese xoves era o día do meu santo, que non celebramos; ás catro da tarde fun ao otorrino da clínica El Carmen para facer unha audiometría e, sobre todo, para que recoñecese un vulto que eu detectara no pescozo o día antes. O médico envioume a facer un PAFF e unha ecografía cervical; despois de dar voltas, conseguín cita para o día seguinte, pero quedei un pouco preocupado; Rosa en cambio estaba segura de que non era nada, e o seu principal argumento era o que lle ocorrera a Antonio.
Como era o día do meu santo propuxen que tomasemos un xelado nunha terraza da Rúa do Paseo. Alí nos sentamos e en canto Rosa terminou a súa auga (xelado non quixera) díxome que esperara alí coa nena, que ela ía a Zara. Non sei canto tempo despois (literalmente, non o sei, aínda que xa pagara e fora ao caixeiro automático e dera varias voltas pola rúa e por dentro do comercio), fun xunto de Rosa e díxenlle que se quería que quedase, que eu ía para a casa. Enfadouse. Despois, baixando Capitán Eloy, cando lle dixen que non quedaramos en ir a Zara, Rosa dixo sobre o asunto, e é moi revelador: "A ver se agora non vou poder ir onde quero."
Se a cuestión se formula neses termos, é evidente que a razón está da súa parte: ¿quen son eu para impedirlle a ela ir onde queira? ¿é que non é unha muller libre e independente para facelo? ¿quen son eu, que autoridade teño para prohibirlle entrar en Zara? O error está na maneira de formular a cuestión, e o resultado extraíble só pode ser unha falacia, porque eses presupostos son falsos. Eu non lle impido ir onde queira, non lle impido entrar en Zara, pero é verdade que eu non saíra para pasar a tarde nun comercio ou esperando nunha terraza.

Son as dúas menos cuarto da madrugada; teño algo de sono, que noto nos ollos, pero fun pola radio e acabo de colocala sobre esta mesa para escoitar "Hablar por hablar", un programa da SER ao que me afeccionei cando hai unhas semanas trasnoitaba en Ourense para corrixir os exames finais.
Escoitando algunhas das chamadas sinto que non estou nin moito menos só. Outras, en cambio, son sorprendentes e estrañas, algunhas espeluznantes. Tamén estas fan que me sinta ben, pero doutro modo, coas súas vidas en cloacas e as súas paixóns tormentosas e terribles.


Venres pola tarde. Día de San Pedro e San Paulo no calendario e a calor fóra é a propia deste día. Conseguín quedar só na casa ao marcharen á praia Rosa e Clara con Victoria, e aproveitei para chamar a Quique, non fose pensar que estou escondéndome. Dime que alugaron unha casa perto de Aguiño para Agosto, como me adiantara un día por teléfono que pensaban facer. Daquela eu dixéralle que era xenial; sigo crendo que pode selo, aínda que non penso en contactos sexuais nin nada parecido. Só estou, como debeu ser sempre, á expectativa.

Resultado da bronca deste luns: un impass cheo de silencios e tensión, con moitas lágrimas de Rosa. Efectivamente, non son o mesmo de hai un ano, cando recorrín ao psiquiatra porque me atopaba confuso e triste. Agora, a tristeza é posiblemente o sentimento menos frecuente, e a tolerancia (que efectivamente, como dixo o médico, é maior) ocasionalmente deriva en indiferencia; moitas veces, as nosas discusións prodúcenme cansancio e aburrimento; nunca a desesperación de antes, aquel sentimento de culpabilidade, de frustración por non estar á altura das circunstancias, á altura do que Rosa desexaba.
Esta semana, como consecuencia da discusión do luns, fun en exceso severo con Rosa; se ela deu por finalizada a guerra en canto chegamos a Ourense aquela mesma mañá, eu seguín molesto e tomando represalias ata onte mesmo.
Por exemplo, un destes días na cama, cando me puxo a perna encima, díxenlle "achéghate alá", frase súa que nunca me gustou que me dixese ao deitarnos.
Rosa non está ben, e desde que sei que as súas reaccións e actitudes non son psicoloxicamente correctas, o certo é que empecei a considerala culpable dos nosos desencontros e enfrontamentos. Sen embargo, se a bronca do luns foi inmotivada (e ela mesma o recoñeceu), a miña actitude posterior resultou cruel, desmesurada e inadecuada.

Despois de moitos meses sen terminar un libro e sen ler nada que me producise o menor pracer (teño comezados e/ou abandonados o libro sobre o xuíz Garzón, a poesía completa de Valente, La carta esférica de Pérez Reverte, Memoria erótica de Carlos Velo, unha antoloxía de relatos policiais, Por fin el amor de Doris Lessing, e outras obras que nin lembro), ando estes primeiros días das vacacións con tres libros de Elvira Lindo da serie de Manolito Gafotas.
Non se pode dicir por aí adiante, pero creo que son divertidísimos. De feito, ás veces ríome só na cama cando os estou a ler.


XULLO DE 2001

Temo que me volva ocorrer o mesmo que o verán pasado, en que non tiña tempo para escribir aquí, o que cando o tiña estaba tan canso que non era capaz intentalo sequera; por iso o diario quedou interrompido xusto aos poucos días de nacer Victoria. Esfórzome sen embargo en evitar que suceda, e polo menos trato de anotar algunhas cousas de cando en vez, como para non perder o fío dos acontecementos.
Son os primeiros días de xullo e acabo de vender o coche, o meu pobre AX, por 175.000 pesetas a un tal Xaquín dunha compra-venda de Dodro, que segundo o meu cuñado é un contrabandista. Desdde logo, como persoa pareceume un ser repugnante, un deses individuos ao lado dos cales non sería capaz de pasar unha tarde enteira. Despois de vendelo tróuxome nel á casa a rapaza da oficina, e durante o traxecto foi cando me dei de conta de que me desfacía del, e sentín pena. Sempre fun un sentimental.
Con ese coche fun casar e nel trouxemos a Victoria para a casa desde o hospital. Cantas veces non me levaría de Lugo a Viveiro e viceversa, e a tantos outros lugares: a Santiago, á Coruña, a Pontevedra, a Ourense, a Ponte da Lima; a Estaca de Bares; a Rianxo. Cantas carreiras pola Mariña, cantas escapadas clandestinas a Ferrol, a Coruña e Lugo a altas horas da madrugada, guiado polo alcol que eu levaba dentro.
Co Citroen fixen a mudanza do piso de Cantarrana ao da Misericordia, e deste ao de Ourense; tamén carguei a maior parte das cousas pequenas na mudanza de miña irmá desde o piso de Concepción Arenal ao de Miguel de Cervantes.
En asuntos afectivos, este coche foi o cómplice indispensable na miña relación con Marina. Cantas veces non me teño levantado ás seis ou sete da mañá, e en medio da xeada, cos cristais do coche embazados, ir á casa dos meus pais para meterme sixilosamente na cama, sen que sospeitasen nada. Ou, imprevistamente, cando decidiamos ir durmir á casa de Marina, era o coche quen nos levaba, e ás veces quen nos volvía traer.
Algunhas veces anunciaba que chegaría o sábado pola mañá, pero en realidade saía o venres á tarde de Viveiro e en lugar de entrar en Lugo quedaba na casa de Marina, na Avenida da Coruña, gardaba o coche no garaxe, subía ao apartamento e alí pasaba o serán e toda a noite, e despois do almorzo, collía o coche e aparecía na casa de meus pais como se, efectivamente, acabase de chegar de Viveiro, aínda que, estrañamente, recén duchado e co pelo húmido.
A relación con Fernanda xirou necesariamente á volta deste coche. Así, ao día seguinte de deitármonos por primeira vez, regresando de Foz, tivemos o accidente que logo orixinaría aquel pleito co outro conductor.
Mentres estivo o coche no mecánico, as paixóns rebordaron e acabaron desembocando en situacións incontrolables; na miña casa estaban meus pais repoñéndose do enfrontamento con miña irmá e por tanto é evidente que Fernanda non podía entrar alí; na casa dela estaba o seu mozo; só podiamos dispoñer do coche para os nosos encontros, pero o coche estaba no taller; por suposto, irmos a un hotel era delicado, porque probablemente nos recoñecerían aos dous, e irmos a un hotel de Burela ou de Foz era imposible porque non tiñamos coche. Deste tempo e por este motivo é a escena en unha viciña que subía nos sorprendeu abrazados no mesmo portal de Fernanda.
Cando o automóbil estivo reparado as cousas melloraron en comodidade, pero como a relación estaba irremisiblemente deteriorada, o coche foi campo de batalla de discusións e confidencias, sempre temerosos de sermos descubertos. Tamén no coche tivo lugar aquela desgarrada e selvaxe escena do monte San Roque cando, cargados con varias cervexas e moi quentes, acudimos ao monte para fodermos. Botamos os asentos para atrás e ela chupouma moito tempo, lentamente; como eu non podía chegar coa boca á cona dela tiven que conformarme con comerlle as bragas, que estaban totalmente molladas, e que ela quitara xa preparándose para despois.
Se non lembro mal, foi a primeira vez que ela tragou todo o meu leite. Glup, gorxa abaixo sen pasar pola boca.
De cando en vez, ao abrir os ollos e mirar entorno, podiamos ver diante do parabrisas os contornos dos cabalos salvaxes que pacían nas beiras da estrada, a súa pel que refulxía baixo a lúa, o brillo sorprendente dos seus ollos.
Da necesaria complicidade do coche nos contactos homosexuais non vou falar hoxe, pero tal complicidade hóuboa e foi imprescindible: Como se non achegarme ao Parque en Lugo a aquelas horas da madrugada, con frío, chovendo e ata con neve, e especialmente como regresar á casa depois. O coche servía de acubillo e refuxio nos meus fugaces encontros con rapaces: Alex, Ramiro, Elías, e entre moitos outros, como non citar a Fernando.

*21 de Xullo:
Celébrase en Xénova o cumio do G-8, ao que acoden miles de españois contrarios á globalización; un manifestante morre por disparo policial nunha batalla campal que acaba por sumir a Xénova no caos durante varios días.

Mañá espérame un duro traballo. Debo descargar o coche de todo o que trouxen de Viveiro, a Enciclopedia Gallega incluída e outros moitos libros, que esperaban o seu indeterminado destino no rocho da casa da Misericordia desde hai nove meses.
A expedición iniciouse onte, domingo, pola tarde, cando marchei para Lugo, deixando a Carmen Mellado e a súa irmá Juana rebuscando nas cortes entre as cousas que teñen gardadas aquí. Con Peter e Pablito, visitáronnos hoxe despois de xantar, pero a intención fundamental era resgataren para súa nai o televisor que ao parecer nos regalaran.
Cheguei a Lugo, e mentres ceabamos na cociña e logo sentados na sala, miña mai non parou un momento de contarme as cousas que habitualmente me conta e que non teñen para min case ningún interés, pero que lle escoito por non ser desagradable; fundamentalmente son ecos de sociedade, noticias tristes de persoas que escasamente coñezo, ou mesmo que non coñezo de nada, nin de oídas: falecementos repentinos, diagnósticos de cancro, ingresos en residencias para a terceira idade, abandonos, etc. Logo contoume os cotilleos das súas amigas: como se cravan navalladas morais unhas ás outras, como se poñen en evidencia e como se critican. Eu mentres a escoitaba trataba de entender o funcionamento do teléfono móbil que acaban de comprar para utilizaren en Viveiro, e de pouco en pouco dirixía un ollo ao televisor sen voz: a RTP retransmitía a homenaxe a Amália Rodrigues no día en que os seus restos eran trasladados do cemiterio dos Prazeres ao Panteón Nacional de Santa Engrácia.
Gustoume volverme deitar na miña vella cama; deliciosa a textura das sabas de miña mai, a almofada alta, a sensación de frescor no corpo espido.
Pola mañá acordei cedo, moito máis do que normalmente acordo en Rianxo, e entretívenme lendo (confeso que bastante desconcertado) un libro de Doris Lessing, De nuevo, el amor. Despois de vestirme fun almorzar: había cereais, pero o leite non estaba frío, así que preferín galletas, pero non había. Fun comprar, e miña mai botou a correr atrás de min para darme diñeiro.
Na beirarrúa estaba meu pai, vixiando o coche por se me poñían unha multa ao non ter pago o aparcamento, e agardando que viñese o electricista para arranxar o porteiro automático, agora que é delegado de portal.
Mentres almorzabamos saíu, como eu esperaba, aínda que con máis demora do previsto, o tema do piso de Viveiro: os argumentos seguían a ser os de sempre, os mesmos que lle rebatín unha e outra vez desde a semana santa do ano pasado, cando lle anunciei a miña intención de vender. Confeso que perdín un pouco a paciencia, ao que axudou as reiteradas interrupcións do timbre do porteiro automático a ver se por fin funcionaba.
Logo chegou Patricia e o tema quedou apartado. Para a miña sorpresa, na cociña entrou con ela a miña irmá, e as dúas sentáronse á mesa para almorzar, como se todas as cousas que ocorreron non ocorreran nunca. Que esperanza se me acendeu no corazón de que a situación se reconduza, polo menos aos límites da cordura e a paz.
Máis tarde preguntaríalle a Patricia se as relacións entre Raquel a os avós melloraran e ela, co seu laconismo habitual, dixo que así lle parecera aquela mañá mentres escoitaba a súa mai falar por teléfono coa avoa organizando horarios e cousas da equipaxe.
Patricia e eu fomos ao centro co pretexto de resolver unha dúbida sobre o móbil, pero realmente eu quería ir á Souto a ver a Fernando e pedirlle un favor. Tamén a comprobar que non lle parecera mal a anulación da visita que tiñan programada Nieves e mais el para este pasado fin de semana, e que cancelei (non me parece necesario explicar detalles, por reiterativos) porque volvera haber bronca entre Rosa e eu, esta vez debido ao estado de limpeza da casa e a conveniencia de contratar unha muller para pasar a aspiradora e fregar o chan.
O favor que quería pedirlle é que intente localizar para min o último libro de Mercedes Escolano, do que saíu unha reseña en Radio 5, que ao parecer escoitou todo o mundo menos eu. O libro, que evoca a estancia da autora en Lisboa, titúlase No amarás. Como non quero quedar de ningún modo, nin por exceso nin por defecto, só direi que estou interesado en ler tal libro, aínda que non sei que pensará Rosa en canto saiba que estou á súa procura.
Na viaxe a Viveiro non ocorreu nada reseñable. Paramos en Vilalba a comprar unha rosca de améndoa e, unha vez en Viveiro, na panadería de Cantarrana para coller unha empanada de bonito. Logo á casa, que está vacía desde que o xoves marchou José Juan, o inquilino.
O piso estaba en perfectísimo estado: limpo e coidado, cos chans e as paredes impecables (non sendo a horrible mancha do salón). Estivemos de acordo en que parecía que eu seguira vivindo alí todo este tempo, que volveramos despois dun par de semanas. Era a sensación, aínda que leve, dun espacio recoñecible: faltaban os mobles, os libros, as miñas cousas; supoño que a presencia do inquilino (probablemente o seu cheiro, a horrible disposición dos cacharros no armario sobre o vertedeiro, as cousas que deixou) era tamén moi evidente.
Viveiro está bastante cambiado: construíron varios edificios novos na Misericordia, están obrando no cuartel vello e hai obreiros levantando basamentos no solar do lado da casa, naquela parcela antes invadida por unha vexetación salvaxe. O máis significativo é a reorganización do tráfico pola nova ponte que atravesa a ría, paralela á ponte do ferrocarril; a ponte vella ten agora un único sentido, con dirección a Cantarrana; o paseo marítimo esténdese tamén pola beira do lado de Vieiro e chega a Verxeles, ao pé da estación de FEVE. Xunto á nave da Opel, cerca da capela o Ecce Homo, hai un espacio verde en que plantaron tres oliveiras.
Sentados no coche, mentres esperabamos que meu pai e Patricia trouxesen a empanada, miña mai faloume do proxecto deles de compraren un entrechán. A idea consiste en localizar un duns cincuenta metros cadrados e ilo montando pouco a pouco: o teito, recebar as paredes, isolar termicamente, instalar as conduccións de auga, luz e gas, os baños, etc.
Tamén hai que conseguir os permisos necesarios por parte do Concello e da comunidade de viciños, supoño.
Miña mai dixo que por iso venderan as prazas de garaxe este pasado inverno.
Perplexo, como é de imaxinar. Logo, despois de xantar, e escondéndonos de Patricia, falei con miña mai outra vez do asunto, e eu recomendeilles que fosen lóxicos, que lles resultaba máis econónico, máis seguro e máis fácil alugar cada verán un apartamento onde quixesen, igual que fan o resto das persoas, as súas amigas incluídas. Pero meu pai non quere.
Daquela ela empezou a dicir unhas veces que se arrependía de venderen as prazas, outras dicía que lles fora preciso porque nin sequera teñen comprado panteón e non saben o que poderán necesitar algún día.
Entón eu fiquei aínda máis perplexo que antes, e preguntándome como é posible que miña mai se empeñe en darme consellos coa insistencia con que o fai a respecto do piso (por non irmos máis atrás), se nin siquera ten claro o que quere nin organizado o seu patrimonio, e agora, despois de toda unha vida, descubre que a xestión e os investimentos, por chamalos dalgún modo, non foron o suficientemente eficaces.
Regresando a Rianxo, e pensando en voz alta no coche como tantas veces, fun procesando a conversación, e canto máis voltas lle daba máis seguro estou de que actúo correctamente, de que isto é non só o que debo, senón tamén o que desexo facer. As propias palabras de miña mai pedíndome que non pensase que ela actuaba só movida polo propio interese, aconsellándome non vender o piso, fixéronme pensar que eu estaba no certo cando supoñía que ese era no fondo a cuestión. Por moi feo que me parecese, e por moito que me doeu pensalo: meus pais volvéronse tan egoístas que chegan a confundiren o seu interese particular co meu propio interese.

Regresando a Rianxo e ao pasar por Santiago, vou á Estación de Autobuses. Nos retretes contacto con Carlos, que ten tan só 16 anos. É tan delicioso que non podo negarme a entrar con el nun dos cubículos. Ten a picha enorme. Eu chúpolla, e empezo a masturbalo. Pídolle que siga el e ao pouco chega ao orgasmo; corrinme pouco, di; efectivamente é certo.
Con Oscar e un sudamericano tamén chamado Carlos, van tres adolescentes este ano. Son irresistibles. Nunca tanto mo pareceran antes, creo; será que estou envellecendo e de aí a debilidade nacente por estes novos Tadsios.
Por certo: teño no coche, dentro dunha bolsa de plástico negra, o Male nude e non decidín aínda que farei con el.

Do editorial de El País [10-07-01] con motivo da suspensión do proceso contra Pinochet por demencia senil: "La decisión judicial de ayer no contribuirá a la reconciliación y la profundización de la democracia en Chile. Pero Augusto Pinochet, en cualquier caso, ha sido juzgado ya en el corazón de sus contemporáneos. Desde su misma detención en Londres por orden del juez Garzón, en octubre de 1998, el espadón chileno ha ido descendiendo, para eludir su destino, cada uno de los peldaños de ese retórico honor castrense que tantas veces invocó desde la furia de su poder, hasta convertirse en lo que es hoy para los tribunales: un anciano con demencia senil".


Estou en Ourense desde onte, luns, asistindo a un curso sobre Otero Pedrayo na Aula de Cultura de Caixanova. Estou só, e a verdade é que non acabo de acostumarme; resulta que para traballar case vou preferir a clandestinidade de rabuñar momentos do día e da noite, mentres Rosa dorme ou vai pasear coa nena.
Cheguei efectivamente onte a primeira hora da tarde, en tren (era ademais a primeira vez que montaba no Talgo) desde Santiago. Rosa e eu levaramos a Victoria ás urxencias da Rosaleda, onde a recoñeceu o dr. Horacio Iglesias e lle receitou antibióticos para combater os problemas que volve ter na garganta e que lle causan unha febre bastante alta desde onte.
Victoria pesa 7'450; segue, pois, algo escasa.
Este médico xa a atendera o verán pasado e, como daquela, pareceunos seco, brusco e antipático. Tal vez habituados á simpatía e amabilidade de Diéguez en Ourense, o mesmo nos ocorre co pediatra de Padrón, o dr. Porto.
Como en principio era probable que pasase en Ourense toda a semana asistindo ao curso, xa o domingo decidimos que o mellor era que lle deixase o coche a Rosa e eu utilizase o tren; por este motivo, en canto saímos da consulta, Rosa e a nena marcharon a Rianxo e eu fun dar unha volta polas librerías. A miña intención era localizar o libro de Mercedes Escolano en Follas Novas ou en María Balteira; non foi posible, así que seguirei a esperar o resultado das pesquisas que faga Fernando desde Souto; cun libro de Kerouac na mochila e lendo El País fixen a viaxe.
Ás catro estaba xa na casa e volvín escoller un dos menús dos meus tempos de Viveiro: patacas fritas de bolsa e albóndigas de lata; para beber, cervexa quente; de postre, galletas do surtido de Cuétara. Con esta dieta me manteño aínda: onte ceei aceitunas e pepinillos con patacas de bolsa, todo regado con cervexa; tomei xelado de turrón de postre e un par de copiños de viño do Porto. Hoxe xantei máis patacas fritas de bolsa acompañadas por salsa napolitana de Gallo; para beber, tomei cola de Leader Price. A merenda foi máis xelado de turrón, e así será tamén a cea.
O meu estómago efectivamente non é o que foi, e agora sinto algo de ardor que a cola non consegue aminorar de todo. A cola hoxe substituiu á cervexa porque non quero perder o día a durmir ou a flipar borracho diante da televisión. De todos modos non fun ao curso pola tarde; deiteime e, tras facerme unha palla, durmín un par de horas de todas as que me fan falta.
Logo, con moita preguiza, vestinme, calceime e saín. Fun primeiro levar as botellas de cervexa e o papel aos contentores de reciclaxe; seguín adiante e deixei as follas cos textos de Anfibios en Puga para que as encadernasen con arame, a ver se así son máis manexables. A seguir, na Región comprei Os séculos da lúa, de Xosé Carlos Caneiro, que o propio autor na súa conferencia recomendou esta mañá.
Téñoo agora ao meu lado na mesa, mentres estou escribindo, e penso que debo comezalo canto antes, pospoñendo o de Kerouac, e arquivando posiblemente para sempre o da señora Lessing, que ademais de resultarme aburrido e lonxano polo seu modo de presentar e analisar as personaxes, desenvolve unha acción que ata agora non ten para min o menor interese.
Na súa intervención, Caneiro falou de Chesterton e o seu pensador estrábico, cun ollo que le o que outros escriben e outro
volto para o interior do lector, analisándoo. Pero tamén falou dun dos meus temas preferidos, o que provocou que eu falase ao final: a literatura descafeinada actual, tan lonxe dos textos de Otero, tan pouco ambiciosa. Entre outras cousas, aludiu a autores que escriben historias sobre zapaterías, en referencia a Suso de Toro, e cualificou de necios aos membros do Departamento de Lingua e Literatura Galegas da Facultade de Filoloxía de Santiago.
Recoñezo que me sentín feliz de escoitar en boca dun descoñecido ideas e opinións que son sen ningunha dúbida as que eu defendo. No coloquio incidín no da literatura descafeinada falando de literatura placebo, e explicando que os lectores destes textos fáciles e intrascendentes, moi vendidos, desde logo, fican encantados despois da lectura porque están convencidos de que acaban de ler un dos cumes da literatura universal. O autor debe retar cos seus textos ao lector, non debe poñerlle as cousas fáciles supoñendo tal vez que é un imbécil, ou, como apuntara Caneiro, que así se gañan lectores.
Tamén falei de zapaterías e ironicamente dixen que só eran boas para comprar zapatos, así como que concordaba coa opinión de que o Departamento de Galego era un niño de necios, en especial certa profesora que recentemente publicara unha historia da literatura galega, referíndome a Dolores Vilavedra, a grande defensora de De Toro.
Conversamos tamén sobre a grande novela galega, que Caneiro cre que debería ser oteriana. En fin, unha sesión plenamente satisfactoria e, tras a exposición de Marcos Valcárcel, moi completa.
Coas miñas palabras pretendía sacarme a espiña e o amargor da conversa con Nieves este pasado domingo na sobremesa. Chegou a dicirme que estaba farta de que houbese xente a dar as clases como eu as dou, e iso que eu non era dos peores. Todo porque defendín que na ESO estamos esixindo aos nosos alumnos un nivel excesivamente baixo e que debiamos pedirlles máis, o que afectaba aos libros de lectura e aos ínfimos contidos dos libros de textos.
Nieves enfadouse cando critiquei os libros de Xerais (os dous temos os mesmos) porque só traían sopas de letras e crucigramas; para ela, os rapaces aprenden máis con actividades deste tipo. Cando dixen que o próximo curso lles ía pasar fotocopias de textos literarios para traballar nos comentarios enfadouse aínda máis, e foi cando me dixo que estaba farta da xente coma min, etc.
Pero o alucinante foi que, ao criticar eu que no libro de 4º en lugar de poemas e cantigas medievais trouxese un apartado sobre Marie Curie, Nieves me acusou de sexista porque ao parecer o que me molestaba era que se falase dunha muller. Para daquela eu xa non discutía nada e levaba un pedazo tratando de aplacala dándolle a razón porque comprendín que estabamos en extremos tan opostos que nunca poderiamos concordar.
Outra cousa sorprendente relativa á nosa discusión foi a súa reacción cando lle preguntei que lle parecía certa obra (non lembro nin título nin autora porque aínda non a lin) en que se describe a situación das mulleres no rexime afgano dos taliban. Alporizouse toda cando lle dixen que podía estar ben propoñer o libro, porque segundo ela os rapaces carecen de perspectiva e non serán capaces de entender o texto; eu dixen pois é unha boa ocasión para entenderen e se esforzaren por ver como as mulleres sofren, os rexismes totalitarios, o integrismo, etc.; Nieves dixo que non lle parecía aceptable, e contou que lle dera moito xogo unha obra ambientada no futuro, coa que mesmo puidera facer un debate sobre a situación social do galego naquela época tan distante.
Repito que acabei dándolle a razón, aínda que foi só para que non subise a discusión de volume. Non quixen que me afectase como ocorreu (e Nieves recordouno este fin de semana varias veces) na súa visita a Rianxo quince días antes da nosa boda, ceando nunha pizzería de Riveira.
Nin Rosa nin Fernando interviñeron apenas, e este último, como sempre, dándolle xabón a Nieves para contentala e así evitar a bronca.
Terminaramos de xantar na mesa de pedra, baixo o parasol, e estabamos tomando o café. É bastante tarde porque pola mañá foramos a Rianxo e estiveramos tomando unhas cervexas na terraza do Pimen, na Riveira. Os dous chegaran o sábado a media tarde e durmiron no cuarto de Victoria (que volve ter febre ao estar mal da garganta). É a primeira vez que Fernando vén aquí e sei que o estaba desexando desde hai moito. Vale: xa veu.

GÚSTAME
Mexar mentres me ducho pero non bañarme en auga fría.
Audrey Hepburn en Charada pero non que me apuren para facer algo. Pasear despois dunha tormenta pero non o cheiro do amoníaco.
Comer xelados pero non o bacallau.
O sorriso da miña filla pero non falar con descoñecidos.
Preparar a comida para todos pero non comer sen compañía.
A tortilla de patacas fría no campo pero non as arañas.
O cinzano branco con xelo pero non probarme roupa nunha tenda. Curiosear nunha librería pero non ver deporte por televisión.
Leo o que escribín onte e parece que teño algo contra Fernando. En realidade non é así; ou si o é; debe ser aquela relación de amor/odio da que falaba Marina, e que consiste en que os dous nos criticamos e nos tratamos con malicia, pero sen embargo parece que non podemos pasar un sen o outro moito tempo. Alégrame que viñese, e non houbo entre nós a menor ambigüidade, como en xeral ocorre desde xaneiro de 1999, e como ha de ocorrer no sucesivo.
Abúrreme bastante cando se pon a falar de coñecidos como se falase do caso Watergate, ou da súa relación coa irmá e os pais. Un dos cotilleos, por exemplo, foi sobre Daniel, antigo noivo de César, o irmán de Fernando, do que non se sabe nada salvo que hai meses foi visto por última vez na Coruña en compañía dun travesti.
Vaites Daniel, ao que non lle gustaba nada ser portugués, segundo dicía a súa irmá Lili, e eu non sei como pode ser iso.
Vou deixar este camiño porque vexo que me sae certa mala hostia e non debe ser. Non se vaia pensar aquí que estou despeitado ou algo parecido. En absoluto: non podo negar que estiven encantado de manter unha relación sexual estable e duradeira con Fernando, pero ao virse abaixo este proxecto polos seus escrúpulos, e logo ao casar eu e nacer a nena, a situación mudou por completo. Obxectivamente, os problemas e inquietudes de Fernando son bastante aburridos e súa vida pouco interesante, ou mellor, pouco importante; as nosas perspectivas teñen ben pouco que ver, certamente, e observo cada vez que nos vemos como se vai convertendo nun solteirón, frívolo e case dandi, pendente de cousas verdadeiramente estúpidas e banais, como os bailes de antroido do Círculo, o cotillón de noitevella ou, como este fin de semana, de atopar unha camisa rosa para combinar co traxe que pensa levar a unha boda á que está invitado.
Ocórreseme pensar que sen decatarse Fernando empeza a parecer gai, e non me refiro ao seu status (guapo, elegante, educado e solteiro aos 36 anos) que fixo que miña sogra me preguntase directamente o outro día antes de coñecelo se era maricón. Refírome a esas preocupación e temas de conversación domésticos, aínda que sobre todo ao seu propio aspecto, tan coidado sempre pero, non sei se antes tamén, agora cun toque case afeminado.
O certo é que eu sei o que sei, e pode ser que iso me faga pensar erradamente así: sei que lle gustan os homes (como a min me gustan, vaia), que é pouco activo sexualmente, que é case infantil no seu pudor e modo de comportarse, que nos nosos dous contactos se mostrou pasivo e bastante submiso, e que lle gustan algúns aspectos que podemos caracterizar de estética gai, como aquela noite a pulseira de cunchas arredor do sexo ou a tatuaxe xunto á íngoa.

No que levamos de verán non houbo fin de semana que non tivesemos a visita de amigos nosos. Se esta vez foron Fernando e Nieves, e a semana anterior Carmen, Peter, Pablito e Juana para tomaren café e levar o televisor e algunhas das cousas que teñen gardadas en Rianxo, o primeiro fin de semana de xullo estiveron a xantar connosco Quique, Pepi e Helena (tal e como deixei escrito), por unha parte, e por outra Teresa, Martín e Alfred. En total eramos oito persoas, pero o malo foi que os nosos invitados non se coñecían e non conseguimos que se relacionasen, mesmo na mesa durante a comida, en que se sentaron por grupos, frente a frente na mesa do comedor.
Romper o xelo e mezclalos foi especialmente difícil no referente ao grupo de Tere: os tres estiveron todo o tempo en comandita, conversando entre si, e tan só ela se relacionou un pouco, principalmente con Rosa.
O grupo de Vigo marchou pronto porque querían ir á praia do Vilar, a pesar da terrible calor que fixo este domingo. O grupo de Pontevedra quedou toda a tarde e mesmo ceou connosco, facéndonos un favor porque sobrou unha enorme cantidade de comida que aínda bastou para invitar a xantar a Mari e aos meus sogros ao día seguinte.
Helena e Victoria foron as protagonistas, como é natural. Aínda así, os adultos tivemos ocasión de conversar, e mesmo Quique e eu puidemos falar á parte, sempre con toda cordialidade, como sempre. Por fin, el preguntou algo como se me pasaran os meus agobios persoais; eu daquela sorrín, de boa gana, e díxenlle xa sei a que te refires, si, pero xa falaremos, calquera día quedamos para comer e explícoche.
Señor, como son: despois deume por pensar se Quique non estaría en realidade tratando de saber se eu seguía pensando en que nos deitasemos. En realidade parezo un obseso sexual.
Eles alugaron unha casiña en Aguiño para agosto, así que supoño que teremos oportunidade de nos vermos con certa frecuencia. De todas formas, debería chamalo en canto vaia para Rianxo (tal vez incluso hoxe mesmo) por se xa volveron de Salceda, para quedarmos e xantar, e así aclararemos o que faga falta. De todas formas, sigo querendo deitarme con el, ou mellor aínda, bástame con que nos toquemos ou nos masturbemos xuntos.


O acontecemento central do día foi o xantar, ao que estaban convidados meus sogros e Mari, ao que se autoinvitou Clara, que pasou connosco todo o resto do día. Asei un xamón fresco de máis de tres kilos que estivo en adobo de viño, allo e loureiro desde a tarde de onte.
A preparación do xantar foi accidentada, porque o noso forno non funcionaba: o técnico que onte veu reparar un dos mandos deixou desconectada a parte eléctrica da cociña. Houbo que facer o asado no forno da casa de Estrella, o que me obrigou a percorrer o camiño arriba e abaixo non sei cantas veces; o peor foi que tamén me desconcentrei un pouco, e aínda que a comida estivo á súa hora, varios despistes puideron arruinala.
Xantamos na mesa de pedra, baixo o parasol verde que comprei hai unhas semanas. A miña intención é que este xantar do día de Santiago se celebre no sucesivo, ano tras ano.
Despois de recoller e da merenda de Victoria fomos os tres con Clara a pasear polo Laxido, e detivémonos a ver a casa que chamamos "A Masía", que vimos construír e que xa está terminada. Por alí eu non volvera desde o ano pasado. No noso paseo chegamos ata Rianxiño, con parada ao lado da capela do Patrocinio incluída.
Cando regresamos á casa comezaron os problemas: Clara abre a porta da neveira e di que quere merendar, así que por non ver aquilo levo á nena arriba para bañala; por fortuna, Rosa conseguiu que Clara non subise a molestar: o caso é que en canto Victoria ve a calquera das súas primas excítase de tal forma que non hai quen consiga vestila; o outro día entraron mentres Victoria estaba na bañeira e púxose tan eléctrica que a pouco máis se me vai das mans.
Ao baixar, o desastre: Clara e Estrela corren dun lado a outro da cociña, Fina está apalancada nunha silla e Rosa prepara a cea da meniña. Doulle a nena a Fina e consigo fuxir outra vez aos cuartos de arriba a recoller toallas, cueiros e demais. Cando baixo outra vez, Fina dime que coide de que Clara non saia da casa para que non altere a cea de Victoria. Entón Clara pídeme que lle conte un conto; eu négome e póñome con ela a ver a televisión; e así estamos cando entra o meu cuñado e queda parado no medio do salón comentando algunha cousa das noticias.
Daquela levo unha hora desexando que a terra se abra dunha vez e nos trague a todos porque non hai quen resista a invasión desta panda de pesados. O colmo aínda chega cando aparece Mari na cociña cun pedazo de pan na man e sen dicir nada prepara un bocata coa carne que sobrou do mediodía.
Pola noite, mentres ceamos cereais con leite no salón, quéixome a Rosa advertíndolle que non é para llo dicir a ninguén, que só se trata dunha queixa. Ela concorda. Di que o peor é a hora á que aparecen.
É certo. Os domingos dos dous primeiros invernos convertéronse nun pesadelo porque sistematicamente aparecían arredor das oito do serán, de regreso da casa dos pais de Fina e camiño da casa deles, e aquí paraban. Normalmente Xavier quedaba na casa de arriba, falando con Mari ou vendo a televisión; Fina e as nenas viñan a esta casa, Clara daba en berrar e correr, frenética, e Estrela imitábaa: entón empezaban a cambiar de canal a televisión, puñan música e bailaban dun lado a outro do salón, viñan logo as protestas por quereren quedar, as ganas de beber, as ganas de merendar, as ganas de oír un conto, os saltos no sofá... A casa convertíase nun manicomio, e eu non vía o momento de marcharen.
Agora, inesperadamente, volve suceder o mesmo. Dígolle a Rosa (e é certo, aínda que o tiña esquecido) que estaba encantado co horario deste curso porque nos obrigaba a viaxar o domingo a Ourense, e así non estabamos cando eles aparecían. Ela rise.


Este verán logramos ter invitados cada fin de semana: primeiro foi aquela suma de contrarios, con Teresa, Alfred e Martín por un lado, e Quique, Pepi e Helena polo outro; logo Carmen, Peter, Juana e Pablito; a continuación Fernando e Nieves; despois fomos nós visitar a Chata a Boa; por último, este pasado fin de semana, viñeron meus pais con Patricia. Para o sábado anterior estaba previsto que fixesemos unha visita a Javier e Marifé en Vilagarcía, pero, por preguiza ante a calor que fixo, decidimos clausurala sine die.
A estancia de meus pais aquí non foi diferente dos nosos últimos encontros: volveron confirmarse liñas, algunhas tendencias xa adiviñadas ou sospeitadas antes de agora, só que esta vez con maior claridade e certidume, como veremos despois.
Chegaron o venres ás 12 despois de viaxaren en autobús durante catro horas desde Viveiro a Santiago, vía Ferrol. Como sempre, funos recoller á estación de autobuses de Santiago, onde me esperaban na cafetería. Desde que subiron no coche ata que baixaron aquí miña mai non deixou de falar un só momento: o piso de Viveiro, a súa posible venda aos viciños do lado (para nos entendermos, a Gorda e o Butaneiro), as xestións co perito do seguro para repintar a parede do salón, as posibilidades de que haxa outros compradores, o mal que se portou o inquilino do piso, a praza do garaxe que alugou ela por dous meses e 6000 pesetas cada un, o que lle dixeran na inmobiliaria, etcétera. Patricia e meu pai non tiveron a menor ocasión de dicir nada; tampouco eu: como sempre, nada hai tan importante como o que lle parece importante a ela.
Cando nos viu aparecer, María Estrela sentiuse tan avergoñada que houben de levala á casa; pola estrada baixaban xa Fina e Clara, ávidas de novidades; leveinas comigo de volta e entretiveron aos visitantes mentres Rosa e eu descunchabamos os mexillóns para o xantar. Victoria, e así sería todo o fin de semana, chorou cada vez que meu pai a collía ou se lle achegaba, o que confirma a miña teoría de que só acepta ás mulleres e os homes que, coma min, teñan barba, por iso o rechazo a meu pai, a meu cuñado e a Fernando; en cambio, Victoria non rexeitou a Henrique.
Como Clara invitara a Patricia a pasar a tarde con ela na súa casa, nós todos aproveitamos para ir a Boiro, e alí ocorréuseme a idea de que meus pais comprasen ou polo menos alugasen un piso para as vacacións. Sería estupendo, díxenlle a miña mai, porque estarían cerca de min e de Victoria, veriámonos todos os días se queriamos e ao mesmo tempo terían a súa independencia; ademais, Boiro parecía gustarlles, está cheo de tendas, ten unha boa praia e é un lugar animado. Miña mai dixo que non podía ser porque meu pai estaba empeñado en seguir pasando os veráns en Viveiro, que eles dous estaban moi acostumados xa a ir alí, que tiñan amigos dos últimos anos. Seguramente, esta vez non se trataba dunha desculpa, e era certo que meu pai non quere pensar noutro destino de vacacións que non sexa Viveiro.
Non fai falta dicir que insistín nesta idea ao longo dos días que estiveron aquí. Tampouco que os resultados, a pesar da miña insistencia, foron os mesmos.
Mentres Victoria ceaba no porche (e Patricia asistía case con devoción a cada un dos seus movementos), miña mai e eu falamos ás soas no salón, ela sentada na butaca e eu aos seus pés no escabel. Volveu pedirme que non pensase nunca que eles me aconsellaran non vender o piso movidos polo seu propio interés. Eu díxenlle que por suposto, pero mentín.
Cada vez que se excusa sinto que se confirman os meus temores de que en torno a min existiron intereses creados que a miña boda botou por terra, e o piso de Viveiro era un deles.
Como non ían desexar meus pais que a miña relación con Rosa non fose máis que unha simple aventura? Aínda que eu tiven sempre a miña independencia, a miña propia vida, iso non me impedía estar en contacto constante con eles, como por exemplo indo a Lugo cada segundo fin de semana. Todo era perfecto: dispoñían de coche para recados e compras, e dun piso na costa en que pasar todo o verán e a semana santa. En definitiva, podían contar comigo.
En relación ao piso, as noticias foron pouco a pouco a peor: primeiro, cando a Rosa lle dan destino en Xinzo, e se enteiran de que eu pedía traslado. Despois, o embarazo de Rosa reforzaba a nosa unión e facía indispensable que estivesemos xuntos. Por último, o meu traslado para Ourense.
Seguramente meus pais están convencidos de que actuaron correctamente no que atinxe ao piso; o problema está en que confundiron o meu interese co deles, e durante meses tiven que soportar unha presión case irresistible. Non hai máis que lembrar a semana santa de 2000 e todo o que veu despois, ata chegar en outubro pasado á súa proposición de sociedade ou condominio.
É a maneira de actuar propia de miña mai, a súa idea de que nunca está equivocada, de que só ela ten a razón e só ela sabe como deben facerse as cousas. Sempre ocorreu así: non é algo novo, pero antes de agora moi poucas veces entraramos en conflicto; eu sempre evitei a ruptura, esquivaba o enfrontamento e facía o que me petaba ou me parecía conveniente, ás agachadas, sen que a man dereita soubese o que facía a esquerda.
Esta forma de actuar é a que agora parece asfixiar á miña sobriña Patricia, que aínda que ten máis de doce anos, sen embargo para meus pais non deixa de ser unha nena pequena. O peor de todo é que para meus pais, literalmente, a miña sobriña é unha nena pequena: obrígana a comer ou recórdanlle que vaia ao servicio, e o que é peor, póñena en evidencia da forma que aos nenos e rapaces molesta tanto. O sábado pola mañá, mentres estabamos sentados na terraza do Menhis, miña mai púxose a dicir diante dela o conveniente que era saber sumar e restar, e ler correctamente, e non sei cantas cousas máis, e fíxoo mediante o terrible procedemento da comparación.
Subitamente recordei que iso mesmo fixera comigo durante a maior parte da miña infancia e mocidade, e eu entrei a trapo en favor de Patricia, que estaba molesta pero non se defendía. Dixen que todo iso estaba ben, pero que o máis importante era que Patricia fose unha boa persoa, que iso era preferible a calquera outra cousa, e que había grandes banqueiros e políticos e empresarios que sabían sumar extraordinariamente ben pero que eran desde o punto de vista persoal uns seres odiosos. Miña mai miroume como se vise ao demo.
Ao falar miña mai, alí na praza, veume á memoria a imaxe dun venres pola noite cando miña mai e eu estabamos esperando o autobús que traía á miña irmá dunha excursión da escola a Viveiro. Aínda viviamos na casa de Silvosa, en San Roque, así que pasaron máis de vintecinco anos daquilo. Atopamos, esperando tamén o autobús da miña prima Carmela, a meu tío Moncho.
Aquela noite miña mai púxome en evidencia diante de meu tío, e tivo que ser el quen me defendese daquelas cousas que ela dicía de min. Cousas que non tiñan ningún fundamento nin menos aínda compaixón, com o toda aquela estupidez do sentido común que sempre estaba a repetir.
Agora tócalle a Patricia recibir as críticas despiadadas de miña mai, e alégrome de que sexa mansa e as soporte sen revirarse. Pero tamén son consciente de que cando digo isto en realidade estou contribuíndo a perpetuar a tiranía doméstica de miña mai.
Recomendeille a Patricia que seguise sendo mansa, que non se revirase contra os seus avós, e todo para preservar unha paz familiar inexistente, uns débiles lazos de parentesco que non levan consigo máis que un nivel de exixencia case insoportable. Pídolle entre liñas, en definitiva, que actúe por detrás, ocultándose, que sexa tramposa e ambigua, que faga o que teña que facer pero sen que os demais saiban o que fai, principalmente se se trata de xuíces que poidan xulgala. Pídolle nin máis nin menos que faga como fixemos Raquel, súa mai, e eu.
Non estou moi seguro de que resista a dominancia de miña mai, e temo que salte en calquera momento. Pero creo que é tan mansa como me parece, e que non saltará. Ela abúrrese en Viveiro, tal e como algunha vez me deu por pensar; como non ha de ser, encerrada alí con dous vellos que se senten tales, e que presumen de que nunca a tomar nada nunha terraza se sentan. O domingo pola mañá en Rianxo, indo polo pan ao mercado, Patricia preguntoume na Rúa de Abaixo, case xa chegando ao Campo, que día era; vintenove, contesteille; seguro; si; entón aínda faltan dúas semanas para que me vaia para Lugo e despois con meu pai.
Si, toda unha eternidade, principalmente despois do intento fracasado de que meus pais lle deixasen quedar connosco unha semana. Non houbo forma, nin sequera asegurando que a levaría eu mesmo no coche a Viveiro, ou que chamariamos antes a Raquel para pedirlle autorización. Tampouco aceptaron prolongar un día máis a súa estancia en Rianxo. Patricia quedou triste pero resignada, como
sempre, como tantas e tantas outras veces desde que naceu.
Non podo dicir que sexa aquela rapaza encantadora e divertida que describín noutros lados deste Diario, moi especialmente aquela vez que en Lugo xogaba aos tazos e viña a cada pouco onda nós para ensinalos. Agora fala pouco, mostra unha aparente hostilidade, e dá a impresión de que só se deixa levar dun lado para outro, mansamente, porque sabe que lle é inútil ofrecer resistencia, non porque non teña criterio ou porque sexa fácil de convencer. Así, pois, é un modo de supervivencia.
Sospeitei antes, e agora parece que o confirmo, que o seu novo aspecto con pelo moi curto e roupa de rapaz, é un acto de rebelión contra algo que aínda non sei que é. A súa aparencia andróxina e o seu andar masculino danlle aspecto de lesbiana; Rosa e eu comentámolo precisamente.
Outras veces, por contra, Patricia parece moi infantil; só así se explica que fose capaz de pasar unha tarde enteira na casa de Clara xogando á pelota e na piscina, por exemplo. Ou a súa expresión de sorpresa ao ver as dunas de Corrubedo, ás que fomos o sábado despois de xantar.


Dun artigo de Sami Naïr, eurodiputado polo Partido Socialista Francés, en El País do 31 de Xullo de 2001: "Centenares de miles de persoas maniféstanse por todo o mundo contra a globalización liberal [...]. Trátase dunha globalización totalitaria no senso estrictamente comercial do termo: o seu obxectivo é axustar o mundo a un sistema capitalista sen control, sometido unicamente aos imperativos do beneficio dictados polas organizacións transnacionais. Implica o retorno dunha xestión da forza de traballo que se cría vencida no século XX gracias á loita dos movementos sociais nos países avanzados. E a progresiva globalización do emprego resultante desta mutación significa a flexibilidade, a precariedade xeneralizada, a atomización dos asalariados. O emprego convértese nunha variable da especulación financeira planetaria".
No mesmo xornal e día, José Vidal-Beneyto escribe o seguinte sobre a globalización: "Os chamados antiglobalizadores non están contra a mundialización, senón contra a forma específica representada pola globalización financeira, responsable da degradación da orde económica mundial, transformada nunha xungla feroz que radicalizou as desigualdades e instituíu a miseria e a exclusión en feitos naturais. Esa globalización financeira que, promovida polo ultraliberalismo conservador e administrada, baixo a dirección dos Estados Unidos, polas grandes multinacionais, as organizacións económicas internacionais e o G-7, aumentou a riqueza global á par que empobrecía a países e persoas. Esta globalización que terminou convertendo en negocio a totalidade das actividades humanas e impondo a condición de mercadoría a todas as compoñentes da realidade. Os datos en que se apoian estas afirmacións proceden dos informes oficiais de Nacións Unidas..."